Journal №6 (74) / 2025|KELM

WYKAZ ZAŁĄCZONYCH PLIKÓW

GENEZA ROZWOJU SUPERWIZJI W PSYCHOLOGII, PRACY SOCJALNEJ I PEDAGOGICE KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO

Iryna Prozhoha, Nelly Klyovan

Iryna Prozhoha, kandydat nauk ekonomicznych, docent, docent na Katedrze Pracy Socjalnej i Rehabilitacji, Państwowy Uniwersytet “Kijowski Instytut Lotniczy” (Kijów, Ukraina)
Nelly Klyovan, ekspert sądowy oddziału kijowskiego Narodowego Centrum Naukowego “Instytut Ekspertyz Sądowych im. zasłużonego prof. M. S. Bokariusa” (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-4991-8317, ORCID ID: 0009-0007-7735-4009

Anotation. Artykuł przedstawia teoretyczną i metodologiczną analizę genezy superwizji w psychologii, pracy socjalnej i pedagogice kształcenia zawodowego. Ukazany jest etap jej kształtowania – od psychoanalitycznego modelu mentoringu klinicznego po współczesny humanistyczny i cyfrowy paradygmat rozwoju zawodowego. Superwizja definiowana jest jako zintegrowana forma interakcji zawodowej, łącząca funkcje edukacyjne, wspierające, refleksyjne i etyczne oraz promująca rozwój tożsamości zawodowej, kompetencji emocjonalnych i odporności psychicznej profesjonalistów w zawodach wspierających. Wykazano, że jest ona wskaźnikiem dojrzałości kultury zawodowej i sposobem zapobiegania wypaleniu zawodowemu. Digitalizacja, wojna i transformacje społeczne prowadzą do pojawienia się nowych formatów praktyki superwizyjnej – online, hybrydowej i uwzględniającej traumę, które rozszerzają możliwości wsparcia i interakcji zawodowej. W pedagogice kształcenia zawodowego superwizja jest uważana za innowacyjną technologię mentoringową, która kształtuje kulturę refleksji, partnerstwa i samorozwoju w obliczu globalnych wyzwań.
Keywords: nadzór, kształcenie zawodowe, praca socjalna, psychologia, digitalizacja, podejście humanistyczne, refleksja, tożsamość zawodowa, kultura etyczna, zrównoważony rozwój

KIERUNKI REFORMY EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ WCZESNOSZKOLNEJ W WARUNKACH WSPÓŁCZESNYCH

Roman Filiak

doktorant na Wydziale Pedagogiki Przedszkolnej, Edukacji Podstawowej i Zarządzania Edukacją Uniwersytetu Państwowego w Mukaczewie (Mukaczewo, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0007-3131-2655

Anotation. Artykuł uzasadnia główne kierunki reformy edukacji artystycznej wczesnoszkolnej we współczesnych warunkach. Podkreśla się, że we współczesnej edukacji artystycznej wczesnoszkolnej istotną rolę odgrywa wdrażanie podejścia zorientowanego na osobowość w procesie edukacji artystycznej, którego głównym celem jest harmonijny i wszechstronny rozwój twórczy osobowości ucznia. Nacisk kładzie się na potrzebę doskonalenia treści edukacji artystycznej wczesnoszkolnej poprzez wdrażanie zasad kompetencyjnych procesu edukacji twórczej, ukierunkowanych na identyfikację i rozwój zdolności osobistych i twórczych uczniów, ich kultury artystyczno-estetycznej i ogólnej, a także gruntowne przygotowanie do dalszego kształcenia zawodowego w dziedzinie sztuki. Udowodniono, że edukacja artystyczna wczesnoszkolna przyczynia się do kształtowania szczególnych zdolności, doświadczeń estetycznych i orientacji wartości w procesie aktywnej działalności artystycznej, co warunkuje sukces samorealizacji artystycznej i twórczej uczniów.
Keywords: edukacja artystyczna, szkoły artystyczne, działalność kulturalno-edukacyjna, edukacja artystyczna wczesnoszkolna, zawodowe szkoły artystyczne, edukacja artystyczna na Ukrainie

WYKORZYSTANIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W SYSTEMIE EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ: SZANSE I ZAGROŻENIA

Dr.Ayad Taama

profesor edukacji artystycznej Kolegium Pedagogicznym Uniwersytetu Katarskiego (Doha, Katar)

ORCID ID: 0000-0002-9289-8596

Anotation. W artykule przeanalizowano teoretyczne i metodologiczne aspekty wdrażania technologii sztucznej inteligencji (AI) w systemie edukacji artystycznej. Stwierdzono, że integracja AI przyczynia się do modernizacji procesu edukacyjnego, personalizacji ścieżek edukacyjnych oraz rozwoju kompetencji interdyscyplinarnych przyszłych artystów. Przeanalizowano pozytywne efekty wykorzystania modeli generatywnych, w szczególności DeepDream, GAN i Diffusion, w kształtowaniu inicjatywy twórczej i krytycznego myślenia u studentów. Przedstawiono potencjalne zagrożenia związane z wykorzystaniem AI, związane z redukcją podstawowych umiejętności artystycznych, ujednoliceniem stylu, osłabieniem uczciwości akademickiej i dylematami etycznymi autorstwa. Uzasadniono potrzebę pedagogicznie zrównoważonego wdrażania technologii sztucznej inteligencji, które zapewnia równowagę między innowacyjnymi narzędziami cyfrowymi a humanistycznymi wartościami edukacji artystycznej, ukierunkowanymi na rozwój tożsamości twórczej, kultury estetycznej i odpowiedzialności etycznej kandydatów.
Keywords: sztuczna inteligencja, edukacja artystyczna, modele generatywne, kreatywność, personalizacja uczenia się, interdyscyplinarność, zagrożenia etyczne, uczciwość akademicka

PSYCHOSEMANTYKA I PRAGMATYKA KOLORU

Roman Bonchuk

doktorant Katedry Sztuk Plastycznych i Konserwacji Uniwersytetu Karpackiego im. Wasyla Stefanyka (Iwano-Frankiwsk, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0007-1800-819X

Anotation. Artykuł przeprowadza kompleksową analizę filozoficzną i kulturową koloru jako zjawiska ludzkiego doświadczenia, łączącego wymiar poznawczy, emocjonalny i komunikacyjny. Bada się jego psychosemantyczne i pragmatyczne funkcje w filozofii, sztuce i współczesnej ukraińskiej przestrzeni kulturowej w warunkach wojny. W oparciu o podejścia fenomenologiczne, hermeneutyczne i semiotyczne uzasadnia się rozumienie koloru jako formy myślenia i sposobu duchowej autoekspresji. Przeanalizowano filozoficzne interpretacje J. W. Goethego, L. Wittgensteina, C. G. Junga, M. Merleau-Ponty’ego oraz współczesnych kognitywistów, a także ukazano transformację koloru w ukraińskiej sztuce wojennej. Pokazano, że w warunkach wojny kolor nabiera wymiaru ontologicznego, stając się etycznym i duchowym symbolem oporu, pamięci i nadziei. Paleta malarstwa wojennego: czerń, szarość, błękit, złoto, biel, jest interpretowana jako ucieleśnienie stabilności kulturowej i narodzin nowego światła. Zaproponowano filozoficzny model interpretacji koloru jako sposób rozumienia doświadczenia zbiorowego, duchowej odporności i odrodzenia kulturowego w warunkach kryzysu egzystencjalnego. Uzyskane wyniki są istotne dla dalszych badań w dziedzinie filozofii kultury, estetyki, historii sztuki i psychologii percepcji.
Keywords: filozofia koloru, psychosemantyka, pragmatyka koloru, filozofia sztuki, światło wewnętrzne, sztuka wojenna Ukrainy, estetyka oporu, pamięć kulturowa

OD POSTSOWIECKIEJ DO EUROPEJSKIEJ: TOŻSAMOŚĆ UKRAIŃSKA W USTAWODAWSTWIE (1991–2014)

Marharyta Lymar, Iryna Tykhonenko

Marharyta Lymar, kandydat nauk politycznych, docent, docent Katedry Filologii Angielskiej i Tłumaczeń Czarnomorskiego Uniwersytetu Narodowego im. Piotra Mohyły (Mykolaiv, Ukraina)
Iryna Tykhonenko, kandydat nauk politycznych, docent, docent katedry stosunków międzynarodowych i polityki zagranicznej Czarnomorskiego Uniwersytetu Narodowego im. Piotra Mohyły (Mykolaiv, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0001-9902-2709, ORCID ID: 0000-0002-7716-085X

Anotation. Artykuł analizuje ewolucję ukraińskiej tożsamości narodowej, odzwierciedloną i zinstytucjonalizowaną w ustawodawstwie lat 1991–2014. Pokazano, że ukraińskie akty normatywne i prawne – od deklaracji niepodległościowych i Konstytucji z 1996 roku, po późniejsze ustawy dotyczące języka, kultury i edukacji – stały się instrumentami budowania narodu i wyznacznikami stopniowego przejścia od postsowieckich do europejskich modeli państwowości. Wykorzystując jakościową analizę historyczną, tekstową i dyskursywną, autorzy traktują dokumenty legislacyjne jako mechanizmy regulacyjne, a jednocześnie symboliczne formy wyrażania tożsamości. Wyniki dowodzą, że ukraińskie ustawodawstwo nie tylko skodyfikowało suwerenność i demokrację, ale także przyczyniło się do umocnienia tożsamości obywatelskiej i kulturowej w warunkach dziedzictwa posttotalitarnego i integracji europejskiej.
Keywords: tożsamość, tożsamość narodowa, ustawodawstwo, Konstytucja Ukrainy, transformacja postsowiecka, integracja europejska

TERMINOLOGIA PRAWNA W DYSKURSIE DYPLOMATYCZNYM: PODEJŚCIE INTERDYSCYPLINARNE

Olga Ponomarenko, Valentyna Kovalchuk

Olga Ponomarenko, kandydat nauk filologicznych, docent, docent Katedry Filologii Angielskiej i Komunikacji Międzykulturowej, Instytutu Nauczania i Badań Filologicznych Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki (Kijów, Ukraina)
Valentyna Kovalchuk, asystent Katedry Teorii i Praktyki Tłumaczeń Języków Romańskich im. Mykoły Zerowa Instytutu Nauczania i Badań Filologicznych Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-0634-208X, ORCID ID: 0000-0003-1627-2660

Anotation. Artykuł analizuje terminologię prawną w dyskursie dyplomatycznym jako skrzyżowanie prawa. Artykuł analizuje terminologię prawną w dyskursie dyplomatycznym jako dynamiczne połączenie prawa, językoznawstwa i stosunków międzynarodowych. Celem badania jest określenie wpływu terminologii prawniczej na interpretację, negocjacje i rozumienie w ramach dyplomacji międzynarodowej. W artykule wykorzystano analizę korpusową i metody terminologii porównawczej do zbadania organizacji, tłumaczenia i pragmatycznego zastosowania terminów prawniczych w komunikacji wielojęzycznej. Szczególną uwagę zwrócono na problem ekwiwalencji terminologicznej oraz trudności, jakie pojawiają się podczas przekazywania znaczeń prawnych między różnymi systemami prawnymi i kontekstami kulturowymi. Wyniki pokazują, że poprawność terminologiczna, spójność i kontekstualizacja są ważne dla zapewnienia jasności i uniknięcia nieporozumień w dokumentach dyplomatycznych. Stwierdzono, że terminy prawnicze pełnią nie tylko funkcję regulacyjną, ale także przekazują znaczenia kulturowe, polityczne i ideologiczne. Badanie dowodzi, że interdyscyplinarna współpraca między językoznawcami a prawnikami przyczynia się do efektywnej, przejrzystej i rzetelnej komunikacji międzynarodowej.
Keywords: terminologia prawnicza, dyskurs dyplomatyczny, podejście interdyscyplinarne, tłumaczenie, standaryzacja, prawo międzynarodowe, równoważność międzyjęzykowa

INTEGRACJA UKRAIŃSKO-POLSKIEJ PRZESTRZENI NAUKOWEJ I EDUKACYJNEJ W XX I NA POCZĄTKU XXI WIEKU: DOŚWIADCZENIA HISTORYCZNE

Myroslava Filipovych, Olena Kushpetiuk

Myroslava Filipovych, kandydat nauk historycznych, docent, honorowy profesor Bałtyckiego Instytutu Badawczego ds. Transformacji Sfery Gospodarczej (Ryga, Republika Łotewska), docent Katedry Dokumentacji i Informacji Akademii Technologii Rekreacyjnych i Prawa (Łuck, Ukraina)
Olena Kushpetiuk, kandydat nauk historycznych, adiunkt na katedrze informacji, bibliotekarstwa i archiwistyki Oddziału Wyższej Szkoły “Otwarty Międzynarodowy Uniwersytet Rozwoju Człowieka “Ukraina” Instytut Rozwoju Człowieka w Łucku (Łuck, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0002-3220-6746, ORCID ID: 0000-0001-5945-2288

Anotation. W artykule przeanalizowano historyczne doświadczenia integracji przestrzeni naukowej i edukacyjnej poprzez wspólne reformy uniwersyteckie, wymianę akademicką oraz stopniowe wchodzenie obu krajów do europejskiej przestrzeni edukacyjnej. Rozważono główne etapy rozwoju współpracy, ponieważ współpraca naukowo-edukacyjna tradycyjnie stanowiła ważny element kontaktów dwustronnych. Analizowano wpływ zmian społeczno-politycznych, procesów migracyjnych i nastrojów społecznych na kształtowanie wspólnego środowiska edukacyjnego, a także potencjał integracji ukraińsko-polskiej przestrzeni naukowej i edukacyjnej jako czynnika modernizacji i odbudowy systemu edukacji Ukrainy. Wybuch wojny zmienił postrzeganie Polski na Ukrainie i zintensyfikował interakcje międzypaństwowe. Wzrost przepływów migracyjnych doprowadził do znaczącej obecności Ukraińców, co z kolei doprowadziło do adaptacji polskiego systemu edukacji: klas utrakwistycznych, kursów języka polskiego oraz programów adaptacyjnych dla uczniów i studentów. Zauważono, że historyczne doświadczenia integracji ukraińsko-polskiej w dziedzinie nauki i edukacji wskazują na stopniowe przejście od kontaktów lokalnych do systemowej współpracy w ramach europejskiej przestrzeni edukacyjnej, która stała się ważnym czynnikiem rozwoju obu krajów. W konkluzji podkreślono strategiczną konieczność integracji ukraińsko-polskiej dla kształtowania wspólnej europejskiej przestrzeni wiedzy.
Keywords: integracja, nauka, edukacja, Polska, Ukraina, wojna, doświadczenie, polityka edukacyjna, współpraca kulturalna

STYLE PRZYWIĄZANIA OSÓB POMAGAJĄCYCH JAKO PREDYKTORY SKUTECZNOŚCI NADZORU

Mariia Hrechanyk, Iryna Prozhoha

Mariia Hrechanyk, PhD, starszy wykładowca katedry psychologii, Uniwersytetu Narodowego w Zaporożu (Zaporoże, Ukraina)
Iryna Prozhoha, kandydat nauk ekonomicznych, docent, docent katedry pracy socjalnej i rehabilitacji Państwowego Uniwersytetu „Kijowski Instytut Lotniczy” (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-1650-3692, ORCID ID:0000-0003-4991-8317

Anotation. Artykuł przedstawia teoretyczną analizę głównych podejść naukowych i koncepcji dotyczących stylów przywiązania w zawodach pomocowych jako predyktorów skutecznego nadzoru; wyróżnia się cztery podejścia: psychodynamiczne, poznawczo-behawioralne, intersubiektywne oraz model Bezpiecznej Bazy-Nadzoru. Ustalono, że styl przywiązania superwizanta moduluje poziom zaufania, refleksyjności i otwartości komunikacyjnej w procesie superwizji. Bezpieczny styl przywiązania sprzyja akceptacji informacji zwrotnej, podczas gdy lękowy styl przywiązania nasila lęk przed oceną, a unikający styl przywiązania sprzyja dystansowaniu się i ograniczonej autoprezentacji. Kluczowymi czynnikami wpływającymi na style przywiązania są regulacja emocjonalna, gotowość do autoprezentacji, postrzeganie empatii i kompetencji superwizora, tolerancja na stres, lęk przed krytyką oraz poziom zaufania interpersonalnego. Ustalono, że bezpieczny styl przywiązania przyczynia się do budowania stabilnego sojuszu superwizyjnego, podczas gdy lękowy lub unikający styl przywiązania zwiększa ryzyko wypalenia zawodowego.
Keywords: przywiązanie, psychoterapia, superwizja, styl przywiązania, sojusz superwizyjny, zawody pomocowe, pracownicy socjalni, refleksyjność, otwartość komunikacyjna, regulacja emocjonalna

SPECYFIKA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI NA POZIOMIE WIEJSKICH SPOŁECZNOŚCI TERYTORIALNYCH W CZASIE WOJNY

Lesya Tykhonchuk, Andriy Piddubny

Lesya Tykhonchuk, doktor nauk o administracji publicznej, profesor, kierownik Katedry Zarządzania i Administracji Publicznej Narodowego Uniwersytetu Gospodarki Wodnej i Gospodarki Środowiskowej (Równe, Ukraina)
Andriy Piddubny, doktorant na Wydziale Zarządzania i Administracji Publicznej Narodowego Uniwersytetu Gospodarki Wodnej i Gospodarki Środowiskowej (Równe, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0001-6807-8232, ORCID ID: 0009-0005-3146-2237

Anotation. Artykuł przedstawia kompleksową analizę stanu i trendów rozwoju przedsiębiorczości na Ukrainie w kontekście działań wojennych, zmian legislacyjnych i niestabilności gospodarczej. Badanie przeprowadzono na przykładzie wiejskiej gminy terytorialnej Biłokrynica (obwód rówieński). Określono dynamikę liczby przedsiębiorstw, ich strukturę organizacyjno-prawną oraz rodzaje działalności gospodarczej. Do identyfikacji czynników lokalnego rozwoju gospodarczego wykorzystano metody analizy porównawczej, statystycznej i SWOT. Przeanalizowano dynamikę dochodów podatkowych na przestrzeni lat oraz wydatki budżetu gminy, w szczególności na rozwój gospodarczy. Uzyskane wyniki przyczyniły się do identyfikacji kluczowych problemów, potencjału rozwoju przedsiębiorczości, a także do opracowania strategicznych działań mających na celu wsparcie lokalnego biznesu, zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej gminy i efektywności wykorzystania zasobów.
Keywords: otoczenie biznesu, działalność gospodarcza, rozwój gospodarczy, przedsiębiorczość, dochody podatkowe, rozwój działalności gospodarczej, podmioty gospodarcze, analiza SWOT

WOJNA PRZEZ PRYZMAT ŚMIECHU: KOMIKS W MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH

Olesia Protsenko

kandydat nauk filologicznych, docent katedry języka mediów Instytutu Nauczania i Badań Dziennikarstwa Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki w Kijowie (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0002-0029-5078

Anotation. Artykuł, analizując komizm w wiadomościach kanału telegraficznego „Trucha-Ukraina”, identyfikuje cechy świadomości społecznej Ukraińców w czasie wojny, bada środki i funkcje komizmu jako werbalnej i psychokulturowej reakcji w sytuacji granicznej. Głównymi metodami badawczymi są analiza treści i metoda funkcjonalna. Ambiwalentny charakter śmiechu przejawia się w dwóch rodzajach komizmu: teksty humorystyczne mają na celu rozrywkę czytelnika (efekt terapeutyczny), a satyryczne – potępienie i dewaluację obiektu ośmieszenia (śmiech jako broń). W kontekście rosyjskiej agresji reakcja komiczna demonstruje odporność w walce mentalnej, ponieważ opiera się na narodowym kodeksie moralnym, jednoczy, pełni funkcję samozachowawczą, strażnika tradycji i zbiorowej pamięci historycznej. Pole konceptualne symboli komicznych ukazuje wyraźną tożsamość podmiotu śmiechu, która zapobiega wpływom wrogich ideologii, a jednocześnie tworzy nową tradycję narodową.
Keywords: komiks, humor, satyra, ironia, sarkazm, media społecznościowe, wojna, świadomość społeczna

STATUS PRAWNY CENTRALNYCH ORGANÓW WYKONAWCZYCH W SFERZE OCHRONY ZDROWIA: STAN OBECNY I PERSPEKTYWY POPRAWY

Ilja Bojko

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0009-4082-1923

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano definicję pojęcia i strukturę podmiotów zarządzających w sferze ochrony zdrowia jako niezbędny warunek kształtowania efektywnych mechanizmów ich działania i dalszego doskonalenia systemu administracyjnego. Analizie poddano konsolidację statusu prawnego tych podmiotów w aktach ustawodawczych, wykonawczych i prawnych oraz dokumentach programowo-politycznych, które określają ich uprawnienia, funkcje i miejsce w systemie zarządzania sektorem. Stwierdzono, że mechanizmy państwowej regulacji sektora opieki zdrowotnej na Ukrainie są wdrażane poprzez system aktów normatywnych i prawnych organów rządowych, które ustalają zasady ustalania cen, określają wielkość, strukturę i jakość usług medycznych. Wiodącą rolę we wdrażaniu reform i koordynacji działań w tym obszarze odgrywa Gabinet Ministrów Ukrainy, który kształtuje politykę państwa, organizuje realizację programów państwowych i zapewnia współdziałanie między odpowiednimi organami. Centralne organy wykonawcze, w szczególności Ministerstwo Zdrowia, Narodowa Służba Zdrowia Ukrainy i Narodowa Akademia Nauk Medycznych Ukrainy, w ramach swoich kompetencji zapewniają realizację polityki państwa i uczestniczą we wdrażaniu mechanizmów organizacyjnych, prawnych, finansowych i ekonomicznych w zakresie regulacji sektora. Taka struktura zarządzania instytucjonalnego przyczynia się do zwiększenia efektywności systemu opieki zdrowotnej, ukierunkowanego na zaspokojenie potrzeb ludności i spełnienie współczesnych wymagań dotyczących jakości usług medycznych. Przeanalizowano współczesne transformacje w sektorze opieki zdrowotnej, w szczególności utworzenie Ukraińskiej Agencji Farmaceutycznej, co odzwierciedla dążenie do integracji europejskiej i zwiększenia transparentności kontroli państwowej. Rozważono rolę organów konsultacyjnych i doradczych, interakcje międzyresortowe, a także problematykę koordynacji między medycyną wojskową, cywilną i resortową. Sformułowano wnioski dotyczące potrzeby doskonalenia regulacji prawnych, uszczegółowienia statusu administracyjno-prawnego podmiotów, dostosowania mechanizmów zarządzania do współczesnych wyzwań, a także zwiększenia efektywności i transparentności w sektorze ochrony zdrowia.
Keywords: polityka państwa, ochrona zdrowia, status administracyjno-prawny, system ochrony zdrowia.

ZWIĄZEK KATEGORII “OCHRONA” I “OCHRONA” W MECHANIZMIE ADMINISTRACYJNO-PRAWNEJ REGULACJI SFERY KULTURY

Lina Doroszenko

laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0003-9100-5105

Anotation. Adnotacja. Artykuł poświęcony jest kompleksowej analizie teoretyczno-prawnych zasad i praktycznych aspektów relacji między kategoriami „ochrona” i „ochrona” w mechanizmie administracyjno-prawnej regulacji sfery kultury. Istotność badania wynika z potrzeby dostosowania ustawodawstwa krajowego do standardów międzynarodowych, w szczególności w kontekście ratyfikacji w 2025 r. Konwencji Rady Europy o przestępstwach związanych z dobrami kultury. Stwierdzono, że „administracyjno- prawna ochrona wartości kulturowych” jest kategorią uogólniającą, obejmującą celowe działania instytucji państwowych i publicznych na rzecz ochrony dziedzictwa materialnego i duchowego. Uzasadniono potrzebę dalszej unifikacji ustawodawstwa w celu zapewnienia skutecznego przeciwdziałania przestępstwom w dziedzinie kultury i wzmacniania tożsamości narodowej.
Keywords: regulacje administracyjno-prawne, ochrona wartości kulturowych, ochrona praw, sfera kultury, ustawodawstwo krajowe, integracja europejska, Konwencja Rady Europy, dziedzictwo kulturowe, ujednolicenie terminologiczne.

OCHRONA INFORMACJI I PRAWO DO INFORMACJI W STANIE WOJENNYM: ANALIZA ADMINISTRACYJNO-PRAWNA

Julia Jakibiuk

studentka Katedry Prawa Konstytucyjnego i Administracyjnego
Zaporoski Uniwersytet Narodowy (Zaporoże, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-8931-4169

Anotation. Adnotacja. Artykuł analizuje politykę państwa w dziedzinie ochrony informacji jako przedmiot regulacji administracyjno-prawnej oraz jako narzędzie zapewnienia realizacji prawa jednostki do informacji w warunkach rosnących wyzwań bezpieczeństwa. Zastosowano podejście, zgodnie z którym politykę państwa postrzega się jako celowe, prawne działania uprawnionych podmiotów w zakresie kształtowania strategicznych celów, zasad i priorytetów rozwoju danej sfery w perspektywie długoterminowej. Analizie poddano doktrynalne i strategiczne zasady polityki informacyjnej państwa, w szczególności rolę Doktryny Bezpieczeństwa Informacyjnego oraz strategii bezpieczeństwa narodowego i cyberbezpieczeństwa w określaniu priorytetów ochrony przestrzeni informacyjnej i infrastruktury informacyjnej. W artykule wskazano, że wsparcie regulacyjne polityki ochrony informacji charakteryzuje się wielością aktów (doktryn, strategii, koncepcji, programów i planów), jednak ich całość nie tworzy przejrzystego, hierarchicznie uporządkowanego systemu planowania strategicznego. Ujawniono fragmentaryzację regulacji prawnych, wynikającą z odmiennego podejścia do formy prawnej dokumentów strategicznych oraz dominującej integracji ochrony informacji z powiązanymi obszarami polityki państwa.
Keywords: polityka państwa; ochrona informacji; regulacja administracyjno-prawna; prawo do informacji; bezpieczeństwo informacji; dokumenty strategiczne; stan wojenny.

CECHY KSZTAŁTOWANIA I REALIZACJI POLITYKI W ZAKRESIE EFEKTYWNEGO WYKORZYSTANIA ZASOBÓW PALIWOWYCH I ENERGETYCZNYCH W WARUNKACH SPECJALNEGO REŻIMU PRAWNEGO SZTUK WALKI

Pavlo Dudla

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0003-5690-034X

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano cechy kształtowania i realizacji polityki w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów paliwowych i energetycznych w warunkach specjalnego reżimu prawnego stanu wojennego. Wskazano, że głównym celem strategicznym powinno być zapewnienie stabilności energetycznej państwa w stanie wojennym poprzez opracowanie, usystematyzowanie i zintegrowanie w praktyce działań zestawu środków mających na celu zapewnienie ochrony i odbudowy infrastruktury krytycznej kompleksu paliwowo-energetycznego, a także ułatwienie przeciwdziałania przestępstwom popełnianym w tym obszarze. Wskazano na celowość opracowania strategii zapewnienia bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej w ramach szczególnego reżimu prawnego stanu wojennego. Wskazany dokument, uwzględniający podatności i potencjalne krytyczne konsekwencje naruszeń w funkcjonowaniu kompleksu paliwowo-energetycznego, powinien identyfikować kluczowe zagrożenia dla jego obiektów; główne obszary zapewnienia bezpieczeństwa obiektów kompleksu paliwowo-energetycznego (techniczne, kadrowe, cyberbezpieczeństwo itp.); system zarządzania i koordynacji, w szczególności role operatorów kompleksu paliwowo-energetycznego oraz specyfikę współpracy z partnerami międzynarodowymi; program wsparcia finansowego i zasobowego; metody monitorowania/audytu i oceny efektywności.
Keywords: przemysł naftowo-gazowy, kompleks paliwowo-energetyczny, prewencja, przestępstwa administracyjne, infrastruktura krytyczna, korupcja, efektywność energetyczna, manipulacja.

PODSTAWY PRAWNE TAKTYCZNEGO WSPARCIA DZIAŁAŃ POLICJI: PROBLEMY SYSTEMATYZACJI I OKREŚLENIA GRANIC LEGALNEJ INTERWENCJI

Ihor Bordan

Student studiów podyplomowych
Międzynarodowy Uniwersytet Biznesu i Prawa (Cherson, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0001-8839-9292

Anotation. Adnotacja. Artykuł przedstawia teoretyczną i prawną analizę regulacji administracyjno-prawnej taktycznego wsparcia działań Policji Narodowej Ukrainy. Uzasadniono, że regulacje administracyjno-prawne taktycznego wsparcia należy traktować jako całościowy system powiązanych ze sobą norm prawa administracyjnego, zawartych w aktach normatywnych o różnej mocy prawnej, które określają granice prawne, warunki, tryb i metody realizacji interwencji taktycznej przez funkcjonariusza policji. Udowodniono korelację między kategoriami „zasad regulacyjno-prawnych” a „regulacji administracyjno-prawnej” jako ogólnych i szczegółowych. Na podstawie analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego sformułowano uogólnioną doktrynalną formułę „granic ingerencji” jako zbiór kryteriów zgodnego z prawem ograniczenia praw i wolności jednostki przez podmiot władzy publicznej, obejmujących istnienie podstawy normatywnej, uzasadnionego celu, konieczności, proporcjonalności oraz zachowanie równowagi interesów publicznych i prywatnych.
Keywords: regulacja administracyjno-prawna, zasady normatywne i prawne, wsparcie taktyczne, granice zgodnej z prawem ingerencji, Narodowa Policja Ukrainy.

ZASADY TEORETYCZNE I TREŚĆ PUBLICZNEGO RZĄDZENIA ZIELONĄ TRANSFORMACJĄ SEKTORA ROLNICZEGO UKRAINY

Witalij Reszetnikow

Laureat
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0001-3324-9895

Anotation. Adnotacja. Artykuł poświęcony jest badaniu podstaw teoretycznych i określeniu treści publicznego rządzenia zieloną transformacją sektora rolniczego Ukrainy w warunkach współczesnych procesów społeczno-gospodarczych i integracyjnych. Przeanalizowano naukowe podejścia do rozumienia zielonej transformacji jako systemowego kierunku rozwoju sektora rolnego, który obejmuje głęboką ekologiczną modernizację produkcji, aktualizację praktyk zarządzania oraz wprowadzenie mechanizmów instytucjonalnych i finansowych wspierających działania proekologiczne. W oparciu o założenia koncepcji „zielonej gospodarki” uzasadniono, że transformacja sektora rolnego powinna być realizowana w oparciu o połączenie efektywności ekonomicznej z dekarbonizacją, racjonalnym wykorzystaniem zasobów ziemi i wody, zachowaniem różnorodności biologicznej i odbudową kapitału naturalnego. Uzasadniono, że skuteczność zielonej transformacji sektora rolnego zależy od potencjału instytucjonalnego administracji publicznej, spójności polityki państwa oraz realnego dostępu producentów do narzędzi modernizacyjnych. Podkreślono, że wdrożenie odpowiednich decyzji zarządczych wymaga spójności planowania strategicznego i praktycznych mechanizmów administracyjnych ukierunkowanych na osiąganie wymiernych rezultatów w zakresie zrównoważonego rozwoju. Stwierdzono, że zielona transformacja jest elementem strategii zrównoważonego rozwoju państwa i wymaga kompleksowego wsparcia administracyjnego i prawnego, ukierunkowanego na długoterminową efektywność, bezpieczeństwo środowiskowe i zrównoważony rozwój sektora rolnego w interesie społeczeństwa i państwa.
Keywords: sektor rolny, zielona transformacja, administracja publiczna, zielona gospodarka, zielone zarządzanie, mechanizmy instytucjonalne.

ZAGRANICZNE DOŚWIADCZENIA W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA PRZESTĘPSTWOM W SYSTEMIE ZAKŁADÓW KARNYCH I ARESZTÓW ŚLEDCZYCH

Serhii Helemei

laureat
Naukowego Instytutu Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-4728-3903

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano zagraniczne doświadczenia w zakresie zapobiegania przestępczości w systemie zakładów karnych oraz aresztów śledczych. Przedstawiono podejścia i mechanizmy stosowane w wiodących państwach świata w celu minimalizacji poziomu przestępczości wśród osób przebywających w areszcie lub odbywających karę pozbawienia wolności. Omówiono organizacyjno-prawne, społeczne i psychologiczne instrumenty profilaktyki przestępczości, w tym programy resocjalizacji, działania edukacyjne i zawodowe, a także metody indywidualnej pracy z osobami pozbawionymi wolności. Szczególną uwagę poświęcono efektywnym modelom systemów penitencjarnych państw skandynawskich, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii oraz innych krajów. Na podstawie analizy porównawczej sformułowano rekomendacje dotyczące możliwości wdrożenia wybranych zagranicznych praktyk w ukraińskim systemie wykonywania kar z uwzględnieniem krajowych tradycji prawnych oraz współczesnych realiów.
Keywords: przestępstwa, zakłady karne, areszt śledczy, zapobieganie przestępczości, doświadczenia zagraniczne, system penitencjarny, resocjalizacja, profilaktyka przestępczości.

ADMINISTRACYJNO-PRAWNE ZASADY PROCEDUR ZARZĄDZANIA PERSONELEM W POLICJI NARODOWEJ UKRAINY: SYSTEM REGULACYJNY, ZASADY I GWARANCJE WDROŻENIA

Mykoła Bojczuk

student studiów magisterskich na Wydziale Prawa Administracyjnego
Instytut Badawczy Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0002-1263-0205

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano administracyjno-prawne zasady procedur zarządzania personelem w Policji Narodowej Ukrainy jako normatywnie zorganizowany system zasad, wymogów i mechanizmów zapewniających kształtowanie i wdrażanie polityki kadrowej w sferze ścigania. Uzasadniono, że prawne zasady zarządzania personelem określają procedurę selekcji, naboru konkurencyjnego, mianowania, oceny wyników pracy, certyfikacji, szkoleń zawodowych, stosowania zachęt i sankcji dyscyplinarnych, a także zakończenia służby, łącząc doraźność zarządzania z gwarancjami praw funkcjonariuszy policji. Analizuje się hierarchię źródeł prawnych regulacji procedur kadrowych: Konstytucję Ukrainy, Ustawę Ukrainy „O Policji Narodowej”, akty prawne z zakresu służby publicznej i odpowiedzialności dyscyplinarnej, a także podległe im akty prawne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz przepisy wewnętrzne szczegółowo określające mechanizmy realizacji procesów kadrowych. Podkreśla się znaczenie zasad legalności, przejrzystości, równego dostępu do służby publicznej, profesjonalizmu, uczciwości i bezstronności jako metodologicznej podstawy zarządzania kadrami.
Keywords: zasady administracyjno-prawne; zarządzanie kadrami; Policja Narodowa Ukrainy; procedury kadrowe; służba publiczna; odpowiedzialność dyscyplinarna; gwarancje prawne.

WIODĄCE DOŚWIADCZENIE UE W REGULACJI PRAWNEJ GOSPODARKI O OBIEGU ZAMKNIĘTYM

Oleksii Toponar

Student studiów podyplomowych w
Instytucie Państwa i Prawa im. W. M. Koreckiego, Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-5525-3587

Anotation. Adnotacja. Artykuł analizuje specyfikę doświadczeń krajów UE w zakresie regulacji prawnych gospodarki o obiegu zamkniętym. Niemcy prezentują model oparty na głębokiej integracji gospodarki o obiegu zamkniętym z polityką bezpieczeństwa zasobów, silnej tradycji regulacji prawnych dotyczących odpadów oraz stopniowym przejściu do szerszego rozumienia cyklów materiałowych. Francja reprezentuje model intensywnej interwencji rynkowej, w którym państwo aktywnie zmienia zachowania producentów i konsumentów poprzez obowiązkowe wymagania dotyczące produktów, wielosektorowe mechanizmy rozszerzonej odpowiedzialności producenta, wskaźniki napraw, zakazy niszczenia niesprzedanych towarów i inne instrumenty o charakterze imperatywnym. Holandia z kolei reprezentuje model programowy i strategiczny, skoncentrowany na celach ilościowych, stałym monitorowaniu, koordynacji międzyagencyjnej i zarządzaniu przejściem do gospodarki o obiegu zamkniętym jako długotrwałym i stopniowym procesie. Pomimo różnic między tymi modelami, wszystkie one wykazują wspólną tendencję, zgodnie z którą gospodarka o obiegu zamkniętym wymaga kompleksowych regulacji prawnych.
Keywords: gospodarka o obiegu zamkniętym, systemy prawne dotyczące zasobów i odpadów, prawo gospodarcze, działalność gospodarcza, ustawodawstwo, odpowiedzialność prawna, UE, pewność prawa.

SYNTEZA PRIMORDIALIZMU I KONSTRUKTYWIZMU JAKO METODYCZNA PODSTAWA KSZTAŁTOWANIA TOŻSAMOŚCI UKRAIŃSKIEJ PRZESTRZENI KULTUROWEJ

Ihor Khlibosolov

Docent Wydziału Nauk Humanistycznych
Kijowska Miejska Akademia Sztuk Estradowych i Cyrkowych (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0003-0493-0109

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano główne poglądy teoretyczne na temat procesu kształtowania tożsamości ukraińskiej przestrzeni publicznej. Stwierdzono, że kształtowanie się tożsamości ukraińskiej jest procesem wieloaspektowym, uwarunkowanym złożoną interakcją czynników historycznych, społeczno-kulturowych, językowych i religijnych, a także dynamiką samoświadomości obywatelskiej i etnicznej oraz zróżnicowania regionalnego. Pierwotny nurt postrzega narody jako starożytne twory, których jedność opiera się na wspólnocie językowej i kulturowej, a tożsamość jako niezmienną istotę wspólnoty, właściwość jednostki od urodzenia. Konstruktywizm traktuje wspólnoty narodowe jako produkt konstrukcyjny, w którym rola czynników etnokulturowych jest minimalna. Synteza pierwotnego nurtu i konstruktywizmu stanowi kompleksowe podejście do problemu i stanowi metodologiczną podstawę kształtowania tożsamości ukraińskiej przestrzeni kulturowej w postaci etnosymbolizmu.
Keywords: przestrzeń kulturowa, tożsamość, pierwotny nurt, konstruktywizm, etnosymbolizm, Ukraina.

MECHANIZMY ORGANIZACYJNO-PRAWNE REALIZACJI FUNKCJI CENTRÓW USŁUG W ŚRODOWISKU CYFROWYM

Wiaczesław Bilawski

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0004-6024-3909

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano mechanizmy organizacyjno-prawne realizacji funkcji centrów usług w środowisku cyfrowym na przykładzie Centralnego Centrum Obsługi Administracyjnej oraz centrów usług Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Udowodniono, że digitalizacja nie może ograniczać się jedynie do składania dokumentów online: e-usługa musi zapewniać „pełny cykl” procedury administracyjnej – identyfikację wnioskodawcy, pobieranie danych z rejestrów, śledzenie statusu wniosku i otrzymanie wyniku w formie elektronicznej. Przeanalizowano Ustawę Ukrainy „O usługach administracyjnych”, Ustawę Ukrainy „O specyfikach świadczenia usług publicznych (elektronicznych)” oraz przepisy regulujące funkcjonowanie portalu „Diya” i międzyresortowej wymiany danych. Jako przykład rozwiązania usługowego podano kolejkę elektroniczną („e-rekord”). Stwierdzono, że wdrażanie mechanizmów cyfrowych jest utrudnione przez nierówności cyfrowe i niedobór umiejętności cyfrowych, niepełną integrację systemów informatycznych, różnice w podejściu do e-identyfikacji, a także luki w mocy prawnej „formularzy ekranowych”, moment złożenia/odbioru dokumentów elektronicznych oraz podział odpowiedzialności podczas wymiany elektronicznej. Podkreślono problem „elektronicznego zgłoszenia” bez zdalnego dokończenia procedury, co utrzymuje konieczność wielokrotnych wizyt fizycznych.
Keywords: centra usług; usługi administracyjne; elektroniczne usługi publiczne; elektroniczna procedura administracyjna; portal „Diya”; międzyresortowa wymiana danych; identyfikacja elektroniczna; kolejka elektroniczna; cyberbezpieczeństwo; nierówność cyfrowa.

ZAGRANICZNE DOŚWIADCZENIA W ZAKRESIE ADMINISTRACYJNO-PRAWNEGO WSPARCIA DZIAŁALNOŚCI POLICJI UZGODNIAJĄCEJ I POZWOLENIA ORAZ SPOSOBY ICH POZYSKIWANIA DLA UKRAINY

Wołodymyr Danylenko

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0004-6848-8302

Anotation. Adnotacja. Artykuł stanowi kompleksową analizę naukową zagranicznych doświadczeń w zakresie administracyjno- prawnego wsparcia działalności policji ugodowo-pozwoleniowej oraz wskazuje możliwe kierunki jego adaptacji na Ukrainie. Uzasadniono, że działania policji ugodowo-pozwoleniowej stanowią ważne narzędzie prewencyjnego oddziaływania państwa na relacje publiczne w obszarach o zwiększonym zagrożeniu i mają na celu zapewnienie równowagi między interesami publicznymi a prawami osób fizycznych i prawnych. Analizie poddano podejścia do regulacji prawnych procedur wydawania pozwoleń i licencji w obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego, transportu samochodowego, obrotu bronią palną przeznaczoną do użytku cywilnego oraz świadczenia usług ochrony na przykładzie poszczególnych krajów europejskich, w szczególności Finlandii, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Republiki Federalnej Niemiec i Czech.
Keywords: wsparcie administracyjno-prawne, działalność związana z wydawaniem pozwoleń i zezwoleń, działalność policji, bezpieczeństwo publiczne, doświadczenia zagraniczne, wydawanie pozwoleń, obrót bronią, bezpieczeństwo ruchu drogowego, normy europejskie.

WPŁYW REŻIMU SPECJALNEGO NA TRANSFORMACJĘ REGULACJI ADMINISTRACYJNO-PRAWNEJ DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ

Oleksandr Hudyma

laureat
PWU „Uniwersytet Wiedzy Nowoczesnej” (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-7516-5584

Anotation. Streszczenie. Artykuł analizuje wpływ reżimu specjalnego na transformację regulacji administracyjno-prawnej działalności rolniczej i dowodzi, że w warunkach stanu wojennego, działań mobilizacyjnych i ogólnej destabilizacji procesów społeczno-gospodarczych sektor rolny nabiera nie tylko znaczenia ekonomicznego, ale także wyraźnego znaczenia w zakresie bezpieczeństwa. Ustalono, że specjalny reżim prowadzi do zmiany priorytetów oddziaływania państwa na działalność rolniczą: obok tradycyjnych zadań organizacji produkcji, kontroli użytkowania gruntów, spełniania wymogów jakości i bezpieczeństwa produktów, rośnie znaczenie bezpieczeństwa żywnościowego, ciągłości produkcji, ochrony zasobów ludzkich, dostosowania logistyki, przywracania utraconych zasobów i wspierania producentów rolnych. Udowodniono, że transformacja regulacji administracyjno-prawnych przejawia się w uproszczeniu indywidualnych procedur wydawania pozwoleń i rejestracji, wprowadzeniu specjalnych zasad użytkowania gruntów, rozszerzeniu form wsparcia państwa, uruchomieniu cyfrowych narzędzi administracyjnych oraz wzmocnieniu koordynacji między organami wykonawczymi, administracją wojskową i jednostkami samorządu terytorialnego.
Keywords: działalność rolnicza; regulacja administracyjno-prawna; przedmiot regulacji administracyjno- prawnej; sfera agrarna; państwowa polityka agrarna; administracja publiczna; bezpieczeństwo żywnościowe; stosunki prawne w rolnictwie.

CEL POWSTANIA, ZADANIA I FUNKCJE NARODOWEJ AGENCJI UKRAINY DO WYKRYWANIA, POSZUKIWANIA I ZARZĄDZANIA MAJĄTKIEM

Sergij Magdij

laureat
PWU „Uniwersytet Wiedzy Nowoczesnej” (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-8239-4123

Anotation. Streszczenie. W artykule przeprowadzono teoretyczno-prawne studium celu utworzenia, zadań i funkcji Narodowej Agencji Ukrainy do wykrywania, poszukiwania i zarządzania mieniem jako elementów jej statusu administracyjno- prawnego. Ustalono, że celem utworzenia Narodowej Agencji jest utworzenie i zapewnienie funkcjonowania skutecznego systemu wykrywania, poszukiwania i zarządzania mieniem pochodzącym z korupcji i innych przestępstw, a także zapewnienie zachowania lub wzrostu wartości ekonomicznej tych aktywów. Uzasadniono, że zadania Narodowej Agencji określają główne obszary jej działalności i odzwierciedlają cel funkcjonalny tego organu w systemie władz publicznych. Ustalono, że funkcje Narodowej Agencji stanowią główne obszary jej działalności, poprzez które realizowane są zadania i uprawnienia przypisane jej w zakresie wykrywania, śledzenia i zarządzania mieniem. Stwierdzono, że całokształt celu utworzenia, zadań i funkcji Narodowej Agencji określa jej miejsce w systemie organów wykonawczych i charakteryzuje ją jako wyspecjalizowany organ, którego działania ukierunkowane są na realizację polityki państwa w zakresie zarządzania mieniem pochodzącym z korupcji i innych przestępstw.
Keywords: Narodowa Agencja Ukrainy do spraw Wykrywania, Śledzenia i Zarządzania Mieniem, cel utworzenia, zadania, funkcje, status administracyjno-prawny, zarządzanie mieniem, zatrzymane mienie.

STABILNOŚĆ PRAWNA – NOWA KATEGORIA NAUK ADMINISTRACYJNYCH I PRAWNYCH

Ihor Płatonow

student Wydziału Prawa Konstytucyjnego i Administracyjnego,
Zaporoski Uniwersytet Narodowy (Zaporoże, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0002-8321-8285

Anotation. Adnotacja. Kwestia stabilności narodowej jest aktualna w ukraińskim naukowym dyskursie administracyjno- prawnym. Współczesne badania pilnie potrzebują zróżnicowania i kategoryzacji podgatunków stabilności narodowej na podstawie naukowej. Analizując rodzaje stabilności narodowej, praktycznie nie brano pod uwagę takiego typu jak „stabilność prawna”. Potrzeba wprowadzenia nowej kategorii prawnej: stabilności prawnej jest uzasadniona. Przeprowadzono porównawczą analizę semantyczną pojęć „stabilności prawnej”, „stabilności prawnej” i „stabilności prawnej”, a także zaproponowano autorską definicję pojęcia „stabilności prawnej”, rozumianej jako zdolność systemu prawnego państwa do zachowania integralności funkcjonalnej, efektywności i legitymizacji w warunkach kryzysu i transformacji poprzez zapewnienie praworządności, stabilności prawa, przestrzegania praw i wolności człowieka, a także dostosowania mechanizmów regulacyjnych i prawno-instytucjonalnych do nowych wyzwań wewnętrznych i zewnętrznych, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między stabilnością a adaptacyjnością. Wykazano, że kategorie te, choć mają cechy wspólne, nie są tożsame. Opracowano klasyfikację podgatunków stabilności prawnej, opartą na podejściu aktywnościowym (normatywno- prawnym, instytucjonalno-prawnym, wartościowo-prawnym, organizacyjno-prawnym, operacyjno-prawnym, regionalno-prawnym, stabilności prawnej w sytuacjach kryzysowych) i sektorowym (administracyjno-prawnym, konstytucyjno-prawnym, karno-prawnym, cywilno-prawnym, proceduralno-prawnym, środowiskowo-prawnym, informacyjno-prawnym, humanitarno-prawnym).
Keywords: stabilność narodowa, stabilność prawna, stabilność prawa, stabilność prawa, stanowienie prawa, egzekwowanie prawa, stabilność administracyjno-prawna, systemy stabilności narodowej.

ZASADY ADMINISTRACYJNO-PRAWNE ORGANIZACJI SAMORZĄDU ADWOKACKIEGO W REPUBLICE CZESKIEJ I NA UKRAINIE: ANALIZA PORÓWNAWCZA

Andrij Poliuszko

laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-5343-2876

Anotation. Adnotacja. Publikacja naukowa analizuje zasady prawne organizacji samorządu adwokackiego w Republice Czeskiej i na Ukrainie w celu zidentyfikowania pozytywnych doświadczeń Republiki Czeskiej oraz możliwości ich wdrożenia w ustawodawstwie krajowym i praktyce prawniczej. Zwraca się uwagę, że istotność badania administracyjno-prawnych zasad organizacji samorządu adwokackiego w Republice Czeskiej i na Ukrainie wynika ze złożoności współczesnych wyzwań związanych z transformacją systemów prawnych, ustanowieniem zasady praworządności oraz koniecznością dokończenia dostosowywania ustawodawstwa krajowego do prawa UE. Przeprowadzone porównawcze badanie prawno-administracyjne administracyjno-prawnych zasad organizacji samorządu adwokackiego w Republice Czeskiej i na Ukrainie pozwoliło ustalić, że oba modele kształtują się pod wpływem europejskich norm prawnych, ale różnią się stopniem dojrzałości instytucjonalnej, poziomem autonomii społeczności zawodowej oraz charakterem interakcji z państwem. Sformułowano wniosek dotyczący celowości zapożyczenia niektórych elementów doświadczeń czeskich, w szczególności w zakresie wzmocnienia instytucjonalnej autonomii organów samorządu adwokackiego, optymalizacji ich struktury organizacyjnej, opracowania skutecznych mechanizmów dopuszczenia do zawodu, a także wprowadzenia systemowych instrumentów prewencyjnych kontroli jakości pomocy prawnej. Podkreśla się, że na szczególną uwagę zasługuje podejście do działalności normatywnej środowiska zawodowego, zapewniające równowagę między regulacją legislacyjną a samoregulacją, będącą niezbędnym warunkiem ukształtowania dojrzałego modelu adwokatury jako instytucji społeczeństwa obywatelskiego.
Keywords: adwokatura, samorząd, zasady administracyjno-prawne, badania porównawcze, dostęp do zawodu, administracja publiczna, odpowiedzialność dyscyplinarna, rejestr adwokatów, kongres, konferencja.

ZAGRANICZNA PRAKTYKA FUNKCJONOWANIA INSTYTUTU ODPOWIEDZIALNOŚCI DYSCYPLINARNEJ SĘDZIÓW I KIERUNKI JEJ REALIZACJI NA UKRAINIE

Olga Khaladzhi

sędzia
Sądu Apelacyjnego w Dnieprze (Dniepr, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0002-8156-9516

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano doświadczenia poszczególnych krajów UE (Republiki Francuskiej, Republiki Federalnej Niemiec, Republiki Litewskiej) w zakresie ustanawiania i stosowania odpowiedzialności dyscyplinarnej wobec sędziów oraz wskazano kierunki jej wdrażania na Ukrainie. Podkreślono pozytywne praktyki międzynarodowe w zakresie procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów i określono sposoby ich ewentualnego wdrożenia na Ukrainie, w szczególności w zakresie wyraźnego zróżnicowania rodzajów sankcji dyscyplinarnych, które mogą być stosowane wobec sędziów w zależności od stopnia ciężkości (szkodliwości) przewinienia dyscyplinarnego, zmniejszenia obciążenia Najwyższej Rady Sądownictwa poprzez rozdzielenie uprawnień do pociągania sędziego do odpowiedzialności dyscyplinarnej – przyznanie uprawnień do zastosowania ostrzeżenia i nagany prezesowi sądu, w którym sędzia pracuje, surowej nagany – radzie sądowniczej sądu wyższej instancji dla sędziego niższej instancji w trybie uproszczonym, innych bardziej dotkliwych sankcji – Izbie Dyscyplinarnej Najwyższej Rady Sądownictwa w postępowaniu ogólnym.
Keywords: odpowiedzialność dyscyplinarna, odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, stosowanie odpowiedzialności dyscyplinarnej, doświadczenia zagraniczne, wdrażanie doświadczeń zagranicznych.

EUROPEJSKIE DOŚWIADCZENIE ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA ENTOMOLOGICZNEGO

Roman Romanow

doktorant
Instytutu Badań Naukowych Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0007-1259-9427

Anotation. Adnotacja. Uzasadniono, że administracja publiczna w zakresie bezpieczeństwa entomologicznego w Unii Europejskiej ukształtowała się jako zintegrowana, międzysektorowa działalność łącząca ochronę zdrowia, weterynarię oraz ochronę fitosanitarną w ramach koncepcji „One Health”. Przeanalizowano główne kierunki tej działalności, w szczególności prewencję gatunków inwazyjnych, systematyczny nadzór entomologiczny i epidemiologiczny oraz naukowo ugruntowane reagowanie na zagrożenia biologiczne. Ustalono, że jej realizacja jest zapewniana poprzez wydawanie aktów prawa wtórnego, organizację systemów monitoringu oraz koordynację pomiędzy państwami członkowskimi. Stwierdzono, że kluczowymi zasadami są zasada oparcia decyzji na dowodach naukowych, proporcjonalności, integracji, międzysektorowości oraz prewencji, wśród których szczególne miejsce zajmuje zasada wczesnego wykrywania inwazyjnych gatunków owadów. Ukazano znaczenie monitoringu oraz terminowej koordynacji pomiędzy instytucjami Unii Europejskiej. Określono specyfikę administracji publicznej w obszarze ochrony zdrowia, bezpieczeństwa weterynaryjnego oraz ochrony fitosanitarnej roślin, przejawiającą się w priorytecie nadzoru, kontroli wektorów oraz kompleksowej regulacji prawnej.
Keywords: administracja, weterynaryjny, inwazyjny, owady, kontrola, prewencja, rośliny, ochrona, zdrowie, fitosanitarny.

PRZEJAWY DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACYJNEJ NARODOWEJ POLICJI UKRAINY W ZAKRESIE WDRAŻANIA SYSTEMU ZEZWOLEŃ W KONTEKŚCIE ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PUBLICZNEGO

Maksym Achramiejew

laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0003-7267-2519

Anotation. Adnotacja. W artykule omówiono treść pojęcia systemu zezwoleń oraz rolę policji w jego świadczeniu, na podstawie czego zidentyfikowano charakter i specyfikę działalności administracyjnej Narodowej Policji Ukrainy w zakresie wdrażania systemu zezwoleń w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Przedstawiono podejścia badaczy do rozumienia terminu system zezwoleń w szerokim i wąskim znaczeniu. Należy zauważyć, że stosunki prawne między policją a osobą fizyczną i prawną w zakresie wdrażania systemu zezwoleń obejmują postępowanie o świadczenie usług administracyjnych (na etapie ubiegania się o nabycie specjalnego uprawnienia w zakresie systemu zezwoleń i wydanie zezwolenia lub licencji pod warunkiem spełnienia wszystkich wymagań określonych w przepisach prawa); postępowanie kontrolne i nadzorcze w zakresie przestrzegania przez podmioty, które uzyskały zezwolenie lub licencję, wszystkich zasad i wymagań określonych w przepisach prawa oraz postępowanie administracyjno-sądowe w przypadku popełnienia przestępstwa administracyjnego.
Keywords: usługi administracyjne, czynności kontrolne i nadzorcze, czynności administracyjno-sądowe, przymus administracyjny, zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego.

MIĘDZYNARODOWE STANDARDY I WIODĄCE ZAGRANICZNE PRAKTYKI W ZAKRESIE UDZIELANIA BEZPŁATNEJ POMOCY PRAWNEJ ORAZ SPOSOBY ICH WDROŻENIA NA UKRAINIE

Andrij Łukaszuk

Laureat
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0008-1492-7583

Anotation. Adnotacja. Artykuł doprecyzowuje międzynarodowe standardy udzielania bezpłatnej pomocy prawnej, analizuje wiodące zagraniczne praktyki w tym zakresie oraz wskazuje sposoby ich wdrażania na Ukrainie. Ustalono, że międzynarodowe standardy bezpłatnej pomocy prawnej (FLA) opierają się na zasadach powszechnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, praworządności i równości stron, a także nakładają na państwa obowiązek zapewnienia skutecznej, terminowej i niezależnej pomocy prawnej (przede wszystkim w sprawach karnych), która spełnia standardy EKPC i zasady ONZ. Doprecyzowano doświadczenia poszczególnych krajów UE, USA i Kanady w zakresie świadczenia bezpłatnej pomocy prawnej oraz wskazano kierunki jej wdrażania na Ukrainie. Zidentyfikowano pozytywne praktyki zagraniczne w zakresie świadczenia bezpłatnej pomocy prawnej oraz wskazano sposoby ich ewentualnego wdrożenia na Ukrainie. Stwierdzono, że ukraiński system bezpłatnej pomocy prawnej (FLA) jest już uznawany za jeden z najlepszych na świecie, w szczególności ze względu na szybki dostęp do adwokata w przypadku zatrzymania oraz szerokie grono odbiorców. Jednakże dla dalszego rozwoju i zwiększenia efektywności, zwłaszcza w warunkach stanu wojennego, wskazane jest wprowadzenie szeregu praktyk zagranicznych.
Keywords: bezpłatna pomoc prawna, system bezpłatnej pomocy prawnej, międzynarodowe standardy bezpłatnej pomocy prawnej, zagraniczne praktyki bezpłatnej pomocy prawnej, kierunki wdrażania.

WDRAŻANIE DOŚWIADCZEŃ ZAGRANICZNYCH W ZAPOBIEGANIU PRZESTĘPSTWOM KORUPCYJNYM POPEŁNIANYM W SYSTEMIE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI UKRAINY

Anna Lebedeva

Laureat
Donieckiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych

ORCID ID: 0009-0003-4643-3960

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano doświadczenia zagraniczne i międzynarodowe w zapobieganiu przestępstwom korupcyjnym w systemie wymiaru sprawiedliwości Ukrainy. Uzasadniono, że skuteczne zapobieganie takim przejawom wymaga połączenia środków prawnych, organizacyjnych, etycznych i proceduralnych, mających na celu zapewnienie niezależności, uczciwości, bezstronności, rozliczalności i przejrzystości wymiaru sprawiedliwości. Stwierdzono, że standardy międzynarodowe i praktyka zagraniczna kładą nacisk na jasne zasady wyboru i awansu zawodowego sędziów, regulowanie konfliktów interesów, kontrolę finansową, obiektywny podział spraw, procedury dyscyplinarne oraz przestrzeganie etyki sędziowskiej. Stwierdzono, że wzmocnienie niezależności organów sądownictwa, transparentne kształtowanie korpusu sędziowskiego, poprawa kontroli etycznej, weryfikacja oświadczeń oraz zabezpieczenia przed wpływami na wymiar sprawiedliwości mają szczególne znaczenie dla Ukrainy.
Keywords: korupcja, wymiar sprawiedliwości, sędzia, uczciwość, niezależność, bezstronność, wdrażanie, zapobieganie, przestępstwo, etyka.

CHARAKTER PRAWNY ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ W SFERZE BEZPIECZEŃSTWA PRZEMYSŁOWEGO UKRAINY

Wadym Nedelczenko

laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0001-9299-9362

Anotation. Adnotacja. Artykuł stanowi kompleksową analizę teoretyczno-prawną administracji publicznej jako zjawiska wielowymiarowego i dynamicznego, które ulega transformacji pod wpływem współczesnych zmian społecznych, politycznych i technologicznych. Uzasadniono brak jednego, uniwersalnego podejścia do definiowania istoty administracji publicznej, co wynika z jej rozległości merytorycznej i różnorodności przejawów funkcjonalnych – od kształtowania polityki państwa po jej praktyczną realizację. Przeanalizowano współczesne naukowe podejścia do rozumienia natury prawnej administracji publicznej, w szczególności badania naukowców krajowych i zagranicznych, a także dokonano krytycznej oceny poszczególnych przepisów dotyczących stanu jej regulacji i wsparcia prawnego na Ukrainie. Szczególną uwagę poświęcono rozróżnieniu pojęć „administracja państwowa” i „administracja publiczna”, a także analizie wąskich i szerokich ujęć jej interpretacji. Ustalono, że w wąskim ujęciu administracja publiczna jest przede wszystkim związana z działalnością organów wykonawczych w zakresie realizacji polityki państwa, natomiast w ujęciu szerokim obejmuje ona interakcje państwa, samorządu terytorialnego, społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego. W artykule przeanalizowano również klasyczne podejścia do pojmowania administracji, w szczególności koncepcje V. Wilsona i A. Fayola, które pozwoliły na stworzenie podstaw teoretycznych do określenia specyfiki administracji publicznej w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy.
Keywords: administracja publiczna, administracja publiczna, prawo administracyjne, bezpieczeństwo i higiena pracy, natura prawna, mechanizmy administracyjno-prawne, władza publiczna, polityka publiczna, zagrożenia, bezpieczeństwo.

AKTUALNY STAN I PROBLEMY REGULACJI PRAWNEJ SZTUCZNEJ INTELIGENCJI NA UKRAINIE

Wadym Polishczuk

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-5853-2709

Anotation. Adnotacja. Artykuł analizuje aktualny stan regulacji prawnych dotyczących sztucznej inteligencji na Ukrainie oraz identyfikuje główne problemy związane z jej wsparciem regulacyjnym w kontekście cyfrowej transformacji administracji publicznej. Uzasadniono, że szybkiemu wprowadzaniu inteligentnych systemów cyfrowych do sfery władzy publicznej, gospodarki, bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości towarzyszy wzrost liczby wyzwań w zakresie egzekwowania prawa i praw człowieka, które wymagają odpowiednich regulacji administracyjno-prawnych. Stwierdzono, że krajowy model regulacji sztucznej inteligencji znajduje się w fazie kształtowania i nie ma charakteru holistycznego, a jego podstawę normatywną stanowią głównie dokumenty koncepcyjne i programowe, które nie tworzą pełnego systemu prawnego. Stwierdzono, że systemowymi ograniczeniami rozwoju regulacji prawnej są brak ugruntowanego podejścia prawnego do definiowania pojęcia sztucznej inteligencji, niepewność co do jej charakteru prawnego oraz brak jasnego modelu odpowiedzialności prawnej za skutki jej stosowania. Uzasadniono, że problematyka sztucznej inteligencji ma odrębny charakter administracyjno-prawny, ponieważ obejmuje zagadnienia organizacji działalności organów publicznych, określania granic swobody decyzyjnej, zapewnienia transparentności decyzji zarządczych, sprawowania kontroli i zagwarantowania możliwości ich odwołania.
Keywords: sztuczna inteligencja, regulacja prawna, wsparcie administracyjno-prawne, administracja publiczna, odpowiedzialność prawna, ochrona praw człowieka.

PAŃSTWOWE ZARZĄDZANIE REHABILITACJĄ ZIEMI ZNISZCZONYCH WOJNĄ NA UKRAINIE: STANDARDY EUROPEJSKIE, DZIAŁALNOŚĆ ZMINATOWANIA I ZARZĄDZANIE GEOSPASTICZNE

Oles Iwaszczenko

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0001-1784-3448

Anotation. Adnotacja. Artykuł analizuje administracyjne i prawne podstawy rekultywacji terenów zniszczonych wojną na Ukrainie przez pryzmat europejskich standardów dobrego rządzenia, działań przeciwminowych i zarządzania geoprzestrzennego. Autorzy artykułu argumentują, że rekultywacja terenów dotkniętych agresją zbrojną nie powinna być rozumiana jako zadanie czysto techniczne, inżynieryjne czy katastralne, lecz jako odrębny obszar administracji publicznej, w którym kwestie reżimu prawnego gruntów, bezpieczeństwa terytorialnego, ochrony środowiska, procedur administracyjnych, planowania przestrzennego i interakcji danych cyfrowych są ze sobą ściśle powiązane. Autor argumentuje, że europejski standard w tym obszarze jest determinowany przez wymogi dobrego rządzenia, w tym uczciwość proceduralną, prawo do bycia wysłuchanym, dostęp do materiałów sprawy, świadome podejmowanie decyzji i przestrzeganie rozsądnych terminów, a także rozwój interoperacyjnej infrastruktury geoprzestrzennej i systematyczny monitoring gleby.
Keywords: administracja publiczna, tereny dotknięte wojną, system prawny dotyczący gruntów, działania przeciwminowe, procedura administracyjna, zarządzanie geoprzestrzenne, restytucja gruntów.

NOWOCZESNE PODEJŚCIA DO CYFROWEJ TRANSFORMACJI ADMINISTRACJI CELNEJ NA UKRAINIE W WARUNKACH INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

Dmytro Stus

laureat
Instytut Badawczy Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0009-4897-5687

Anotation. Adnotacja. Artykuł przedstawia teoretyczno-prawne ujęcie nowoczesnych podejść do cyfrowej transformacji administracji celnej na Ukrainie w warunkach integracji europejskiej. Uzasadniono, że cyfryzację sfery celnej należy postrzegać nie jako zbiór innowacji technologicznych, lecz jako instytucjonalnie uwarunkowaną transformację modelu działalności celnej, która zmienia charakter procedur administracyjnych, logikę podejmowania decyzji oraz metody interakcji państwa z uczestnikami zagranicznej działalności gospodarczej. Udowodniono, że obecny etap rozwoju administracji celnej charakteryzuje się przejściem od modelu zorientowanego proceduralnie do modelu opartego na danych, w którym kluczowego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informacyjne, narzędzia analityczne i mechanizmy kontroli zorientowane na ryzyko. Stwierdzono, że cyfrowa transformacja administracji celnej na Ukrainie w kontekście integracji europejskiej ma charakter systemotwórczy i należy ją postrzegać jako kompleksową restrukturyzację architektury prawno-organizacyjnej systemu celnego, ukierunkowaną na jego włączenie do jednolitej europejskiej przestrzeni celnej i informacyjnej.
Keywords: transformacja cyfrowa, administracja celna, zarządzanie oparte na danych, procedura administracyjna, kontrola celna, zarządzanie ryzykiem, integracja europejska.

STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO: PROBLEMOWE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA I SPOSOBY ICH ROZWIĄZYWANIA

Julia Feszczenko

sędzia
Centralnego Apelacyjnego Sądu Gospodarczego (Dniepr, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0006-6523-7000

Anotation. Adnotacja. Artykuł naukowy analizuje normy prawne regulujące wymagania stawiane asystentom sędziów, przesłanki i tryb powoływania kandydatów na stanowiska asystentów sędziów, wymagania dotyczące cech osobistych i zawodowych kandydata, spełnianie kryteriów uczciwości i wymogów kwalifikacyjnych, brak okoliczności uniemożliwiających zajmowanie stanowiska pracownika protekcji, gwarancje asystentów sędziów jako pracowników i funkcjonariuszy publicznych, warunki i tryb zawierania umowy o pracę na czas określony w służbie publicznej oraz umowy o staż asystenta sędziego. Przykłady z praktyki sądowej dotyczące kwestii uznania za niezgodne z prawem odmowy przez kierownika kancelarii sądowej wydania zarządzenia na wniosek sędzi o obsadzeniu go obowiązkami dodatkowego asesora sądowego; uchylenia zarządzenia o odwołaniu go ze stanowiska asesora sądowego; wydania zarządzenia o obsadzeniu osoby w obowiązkach dodatkowego asesora sądowego; zwrotu od Terenowego Wydziału Państwowej Administracji Sądownictwa średniego wynagrodzenia za okres przymusowej nieobecności itp.
Keywords: służba patronacka, służba cywilna, asesor sądowy, powołanie na stanowisko, dodatkowy asesor sądowy, staż, sędzia, kierownik kancelarii sądowej.

WSPÓŁCZESNY STAN ORAZ PROBLEMATYCZNE ASPEKTY ADMINISTRACYJNOPRAWNEJ REGULACJI BADAŃ KLINICZNYCH NA UKRAINIE

Jaryna Brożyk

laureate
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0008-8772-9350

Anotation. Abstrakt. W artykule dokonano kompleksowej analizy współczesnego stanu administracyjnoprawnej regulacji badań klinicznych na Ukrainie. Uzasadniono, że omawiany obszar, pomimo istnienia rozbudowanej bazy normatywno-prawnej, charakteryzuje się systemowymi niedoskonałościami, które obniżają efektywność jego funkcjonowania oraz hamują rozwój krajowego potencjału badawczego. Wskazano, że do głównych problemów należą fragmentaryczność regulacji prawnej, niepełna harmonizacja z prawem Unii Europejskiej, niewystarczający poziom cyfryzacji procedur administracyjnych, a także ograniczona pewność prawa w odniesieniu do poszczególnych instytucji i podmiotów w obszarze badań klinicznych. Szczególną uwagę poświęcono analizie niedoskonałości systemu oceny etycznej, niespójności mechanizmów odpowiedzialności prawnej, problemom ochrony ubezpieczeniowej uczestników badań oraz brakowi adekwatnych instrumentów administracyjnoprawnych zapewniających udział grup wrażliwych. Wykazano, że obecny model zarządzania publicznego w tym obszarze ma w przeważającej mierze charakter reaktywny i nie zapewnia odpowiedniego poziomu systemowości, przewidywalności oraz zdolności adaptacyjnych wobec współczesnych wyzwań, w szczególności warunków stanu wojennego, rozwoju zdecentralizowanych badań klinicznych oraz wdrażania innowacyjnych technologii medycznych. Ustalono, że brak zintegrowanego podejścia do organizacji infrastruktury badawczej, niewystarczająca koordynacja międzyinstytucjonalna oraz brak skutecznych mechanizmów stymulowania administracyjnego ograniczają konkurencyjność Ukrainy jako jurysdykcji dla prowadzenia badań klinicznych. Uzasadniono konieczność przejścia do spójnego modelu administracyjnoprawnej regulacji, który zakłada integrację zasad pewności prawa, proporcjonalności, spójności instytucjonalnej oraz cyfryzacji procedur administracyjnych. Sformułowano wniosek, że wdrożenie wskazanych rozwiązań przyczyni się do zwiększenia efektywności zarządzania publicznego w obszarze badań klinicznych, zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony ich uczestników oraz integracji Ukrainy z europejską przestrzenią naukowo-medyczną.
Keywords: regulacja administracyjnoprawna; badania kliniczne; zarządzanie publiczne; ocena etyczna; cyfryzacja; pewność prawa; harmonizacja z prawem UE.

ADMINISTRACJA PUBLICZNA W ZAKRESIE KULTURY FIZYCZNEJ I SPORTU JAKO ELEMENT ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO UKRAINY

Artem Pakin

Asystent Katedry Prawa Publicznego i Międzynarodowego,
Instytut Prawa Narodowego Uniwersytetu Ekonomicznego im. Wadyma Hetmana w Kijowie (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0008-9425-9561

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano cechy administracji publicznej w dziedzinie kultury fizycznej i sportu jako elementu zapewnienia bezpieczeństwa narodowego Ukrainy. Uzasadniono, że w warunkach stanu wojennego, narastających zagrożeń bezpieczeństwa, konieczności powojennej odbudowy i wzmocnienia potencjału ludzkiego, kultura fizyczna i sport nabierają znaczenia nie tylko w sferze socjalnej czy zdrowotnej, ale także jako ważne narzędzie kształtowania stabilności społecznej, zdolności obronnych, gotowości mobilizacyjnej i jedności narodowej. Szczególną uwagę poświęcono roli centralnych organów wykonawczych w kształtowaniu i realizacji polityki państwa w dziedzinie kultury fizycznej i sportu. Artykuł ukazuje kierunki polityki państwa w dziedzinie kultury fizycznej i sportu: prewencyjno-ochronny, mobilizacyjno-przygotowawczy oraz rehabilitacyjno-naprawczy. Podkreśla się, że kultura fizyczna przyczynia się do kształtowania sprawnego fizycznie, stabilnego psychicznie i zintegrowanego społecznie społeczeństwa, a sport może pełnić funkcję środka rehabilitacji personelu wojskowego, weteranów, osób z niepełnosprawnościami, osób wewnętrznie przesiedlonych i innych grup ludności, które ucierpiały w wyniku agresji zbrojnej.
Keywords: kultura fizyczna, sport, administracja publiczna, bezpieczeństwo narodowe, polityka państwa, centralne organy wykonawcze, rehabilitacja, stabilność społeczna.

INSTRUMENTY ADMINISTRACYJNO-PRAWNE REALIZACJI PRAW OBYWATELI W SFERZE INFORMACYJNEJ NA UKRAINIE

Wasyl Postulha

Laureat
Instytut Badawczy Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0002-3490-0503

Anotation. Adnotacja. W artykule stwierdzono, że instrumenty administracyjno-prawne realizacji praw obywateli w sferze informacyjnej na Ukrainie to zespół środków prawnych, form i metod administracji publicznej stosowanych przez podmioty mechanizmu administracyjno-prawnego do realizacji praw obywateli w sferze informacyjnej w granicach ich kompetencji w celu zapewnienia, ochrony i przywrócenia praw informacyjnych jednostki, regulowania relacji publicznych w sferze informacyjnej, zagwarantowania otwartości, dostępności i bezpieczeństwa informacji, a także stworzenia warunków dla przejrzystego, odpowiedzialnego i technologicznie adaptowalnego funkcjonowania państwa.
Keywords: regulacje administracyjne, mechanizmy administracyjno-prawne, gwarancje, obywatele, sfera informacyjna, informacja, prawa, procedury.