Journal №8 (76) / 2025|KELM

WYKAZ ZAŁĄCZONYCH PLIKÓW

INTEGROWANIE KLUCZOWYCH ASPEKTÓW BEZPIECZEŃSTWA ŻYCIA Z TREŚCIĄ LEKCJI TECHNOLOGII JAKO SPOSÓB NA KSZTAŁTOWANIE KULTURY BEZPIECZEŃSTWA WŚRÓD UCZNIÓW SZKÓŁ ŚREDNICH

Mykola Korets, Oleksandr Voievoda

Mykola Korets, doktor nauk pedagogicznych, profesor, profesor katedry inżynierii i technologii produkcji Ukraińskiego Uniwersytetu Państwowego im. Michała Dragomanowa (Kijów, Ukraina)
Oleksandr Voievoda, doktorant Ukraińskiego Uniwersytetu Państwowego im. Michała Dragomanowa (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0001-5552-7481, ORCID ІD: 0009-0001-3246-206

Anotation. W artykule przeanalizowano aktualne programy nauczania przedmiotu „Technika” dla uczniów starszych klas i uzasadniono możliwość włączenia zagadnień bezpieczeństwa życia do ich treści jako sposobu kształtowania kultury bezpieczeństwa uczniów starszych klas. Stwierdzono, że komponent bezpieczeństwa w programach nauczania dla klas 10–11 jest głównie fragmentaryczny i ogranicza się do przestrzegania wymogów ochrony pracy podczas zajęć praktycznych. Rozszerzenie treści programów nauczania jest uzasadnione poprzez włączenie bloków tematycznych ukierunkowanych na analizę ryzyka, bezpieczną organizację zajęć, bezpieczeństwo elektryczne i środowiskowe, a także działania w sytuacjach awaryjnych. Udowodniono, że systematyczne włączanie zagadnień bezpieczeństwa do edukacji technologicznej przyczynia się do kształtowania odpowiedzialnej postawy uczniów wobec własnego życia i zdrowia oraz zwiększa praktyczne ukierunkowanie uczenia się.
Keywords: kultura bezpieczeństwa, bezpieczeństwo życia, edukacja technologiczna, uczniowie starszych klas, integracja treści, program nauczania

METODYCZNE PODEJŚCIA DO OCENY EFEKTYWNOŚCI NAUCZANIA PODSTAW NAUKOWYCH NOWOCZESNEJ PRODUKCJI W KLASACH O PROFILU TECHNOLOGICZNYM

Oleksandr Korets, Oleksiy Melnikov

Oleksandr Korets, kandydat nauk pedagogicznych, docent, docent katedry edukacji zawodowej Ukraińskiego Uniwersytetu Państwowego im. Michała Dragomanowa (Kijów, Ukraina)
Oleksiy Melnikov, doktorant Ukraińskiego Uniwersytetu Państwowego im. Michała Dragomanowa (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-1098-5184, ORCID ІD: 0009-0008-9146-2513

Anotation. Artykuł przedstawia uzasadnienie teoretyczne i analizę metodologiczną podejść do oceny skuteczności nauczania podstaw naukowych nowoczesnej produkcji uczniów klas technicznych szkół średnich. Istotność badania wynika z rosnącej roli edukacji technologicznej w warunkach intensywnego rozwoju nowoczesnej produkcji, digitalizacji i interdyscyplinarnej integracji wiedzy, co wymaga aktualizacji podejść nie tylko do treści kształcenia, ale także do oceny jego efektów. Przeanalizowano nowoczesne podejścia naukowe do interpretacji skuteczności kształcenia jako integralnej cechy pedagogicznej, obejmującej komponenty poznawcze, aktywizacyjne i refleksyjne osiągnięć edukacyjnych uczniów. Uzasadniono możliwość zastosowania kompleksowego systemu oceniania, łączącego metodykę kryterialną, aktywizacyjną, projektową i refleksyjno-analityczną. Określono główne kryteria i wskaźniki skuteczności nauczania podstaw naukowych nowoczesnej produkcji, a także scharakteryzowano poziom wykształcenia odpowiedniej wiedzy i umiejętności uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Zaproponowano zestaw narzędzi oceny, skoncentrowany na analizie zdolności uczniów do stosowania wiedzy naukowej w działaniach praktycznych i projektowych, wyjaśniania procesów produkcyjnych, uzasadniania rozwiązań technologicznych oraz przeprowadzania samooceny własnych efektów uczenia się.
Keywords: specjalistyczna edukacja technologiczna, nowoczesna produkcja, efektywność uczenia się, kryteria oceny, podejścia metodologiczne

PROTOKÓŁY KOORDYNACJI WYSTĘPÓW SCENICZNYCH I ZDALNYCH CHÓRÓW W PROJEKCIE AKADEMICKIM

Oleksandr Vila‑Botsman

doktor filozofii, adiunkt na katedrze dyrygentury chóralnej Odesskiej Narodowej Akademii Muzycznej im. A. W. Nezhdanowej (Odessa, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0002-5186-893X

Anotation. W artykule przeanalizowano warunki organizacyjne i technologiczne, które zapewniają artystycznie przekonującą integrację chóru na scenie z uczestnikami zdalnymi w ramach tego samego, wspólnego czasu wykonania. Celem jest synteza praktycznych protokołów koordynacji tempa, wstępów, intonacji i interakcji wizualnej w hybrydowych projektach akademickich. Metodologia łączy analizę porównawczą tradycyjnych zasad interakcji zespołowej z rozwiązaniami cyfrowymi (ścieżka klikalna, kod czasowy, platformy o niskim opóźnieniu) oraz analizę przypadku praktyk stosowanych przez ukraińskie chóry sieciowe. Zaproponowano model, który wyznacza granice stref „sztywnej” synchronizacji i „plastycznych” stref dyrygenta: technologia zapewnia krytyczne węzły, podczas gdy dyrygent zachowuje kontrolę nad frazowaniem i mikroagogią. Wymagania dotyczące toru audio, monitorowania opóźnień i organizacji obrazu zostały przedstawione jako czynniki, które w praktyce kształtują holistyczny obraz zbiorowy.
Keywords: współczesna sztuka chóralna; kod czasowy; ścieżka klikalna; opóźnienie audio; próba zdalna; wykonanie w czasie rzeczywistym; JackTrip

PRODUCENT JAKO MEDIATOR ZNACZEŃ: WSPÓŁCZESNA ROLA W PRZEMYŚLE KREATYWNYM

Serhiy Matyash

kandydat nauk filozoficznych, adiunkt na Wydziale Sztuki Scenicznej i Kultury Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Technologii i Designu (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0001-5848-1757

Anotation. Artykuł analizuje transformację roli producenta w kontekście rozwoju przemysłów kreatywnych i gospodarki cyfrowej. Uzasadniono tezę, że współczesny producent pełni funkcję mediatora znaczeń – profesjonalisty, który zapewnia koordynację wartości, kontekstów kulturowych i strategii komunikacyjnych między autorami, zespołami, odbiorcami i otoczeniem instytucjonalnym. Analizie poddano etyczny wymiar działalności producenta, mechanizmy tworzenia narracji, rolę producenta w komunikacji międzykulturowej i dyplomacji kulturalnej. Wykazano, że w warunkach społeczeństwa zmediatyzowanego producent przejmuje epistemiczną odpowiedzialność za kształtowanie ram interpretacyjnych i za jakość treści kulturowych. Proponowane wnioski mogą być wykorzystane w przygotowywaniu programów edukacyjnych na kierunku „Produkcja”.
Keywords: producent, przemysły kreatywne, mediacja znaczeń, komunikacja kulturowa, narracje, dyplomacja kulturowa

DEMONICZNA KOBIECOŚĆ W TWÓRCZOŚCI WOŁODYMYRA WYNNYCZENKI: OD FATALNEGO WIZERUNKU DO CIELESNEJ PODMIOTOWOŚCI

Ivanna Volosianko, Inna Varvaruk

Ivanna Volosianko, wykładowczyni na Wydziale Filologii Ukraińskiej i Nauk Społecznych Szkoły Wyższej „Uniwersytet Króla Danyla” (Iwano-Frankiwsk, Ukraina)
Inna Varvaruk, kandydatka nauk filologicznych, docentka, kierowniczka katedry filologii ukraińskiej i nauk społecznych Szkoła Wyższa „Uniwersytet Króla Danyla” (Iwano-Frankiwsk, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-0761-1578, ORCID ID: 0009-0007-5051-8114

Anotation. Artykuł analizuje koncepcję demonicznej kobiecości jako zjawisko kulturowe i literackie, ukształtowane na styku dyskursów mitologicznych, religijnych, romantycznych i psychoanalitycznych. Stwierdzono, że archetyp kusicielki w tradycji światowej łączy w sobie cechy czarownicy, femme fatale, wampira, symbolizujące pozaziemską moc, erotyczną atrakcyjność i destrukcyjny wpływ na męską psychikę. W europejskim modernizmie obraz ten zyskuje nową interpretację dzięki rozwojowi koncepcji psychologicznych S. Freuda i K. Junga, którzy postrzegają kobiecość jako źródło energii libidinalnej, animę i projekcję nieświadomości. W ukraińskim kontekście kulturowym demoniczna kobiecość ma specyficzny charakter, który determinuje demonologia ludowa, przede wszystkim wizerunek czarownicy, uosabiającej autonomię, wolność seksualną i społeczne zagrożenie. Szczególną uwagę poświęcono prozie Wołodymyra Wynnyczenki, w której problem demonicznej kobiecości pojawia się w powiązaniu z cielesnością, naturalizmem i krytyką płci. W opowiadaniu „Olaf Stephenson” pisarz odtwarza proces uprzedmiotowienia kobiet, ich sprowadzenia do roli towaru w systemie patriarchalnym. Jednocześnie w utworach „Baryszenka”, „Chwila” i innych kobieta jawi się jako postać ambiwalentna, łącząca zmysłowość i destrukcyjność, atrakcyjność i zagrożenie. Zastosowanie naturalistycznej estetyki pozwala autorce obalić tradycyjne wyobrażenia o kobiecie-opiekunce i wysunąć na pierwszy plan jej cielesność, seksualność i podmiotowość. Wnioskuje się, że twórczość Wynnyczenki aktualizuje archetyp demonicznej kobiecości w narodowym dyskursie literackim, łącząc tradycyjne motywy folklorystyczne z modernistycznymi modelami psychologicznymi. Przyczynia się to do ponownego przemyślenia wizerunku kobiety jako kategorii złożonej, wieloaspektowej i emancypacyjnej, która jednocześnie reprezentuje kryzys kultury patriarchalnej i nowe horyzonty tożsamości płciowej.
Keywords: demoniczna kobiecość; Wołodymyr Wynnyczenka; modernizm; femme fatale; cielesność; uprzedmiotowienie; dyskurs płciowy

CZYNNIKI PROCEDURALNE WPŁYWAJĄCE NA CZAS TRWANIA PSYCHOTERAPII: ANALIZA EMPIRYCZNA PRZYWIĄZANIA KLIENTA DO TERAPII PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ

Mariia Hrechanyk

PhD, starszy wykładowca katedry psychologii, Uniwersytetu Narodowego w Zaporożu (Zaporoże, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-1650-3692

Anotation. Jednym z istotnych czynników jest przywiązanie psychoterapeutyczne klienta, które odzwierciedla subiektywne doświadczenie bezpieczeństwa, zaufania i wsparcia emocjonalnego w relacji z psychoterapeutą. Celem badania była empiryczna analiza roli komponentów przywiązania psychoterapeutycznego klienta w wyjaśnianiu czasu trwania psychoterapii. W badaniu wzięło udział 252 respondentów, z czego 146 osób z pełnymi danymi zostało włączonych do analizy końcowej. Do pomiaru przywiązania psychoterapeutycznego wykorzystano skalę CATS, obejmującą pięć komponentów interakcji psychoterapeutycznej. Analizę statystyczną przeprowadzono z wykorzystaniem środowiska programistycznego R i obejmowała ona analizę korelacji, analizę hierarchiczną oraz analizę regresji wielokrotnej. Wyniki wykazały statystycznie istotną dodatnią zależność między komponentem bezpieczeństwa psychoterapeutycznego, zaufania i wsparcia emocjonalnego (CATS_F1) a czasem trwania psychoterapii. Analiza regresji hierarchicznej wykazała, że komponent ten jest niezależnym predyktorem czasu trwania psychoterapii po uwzględnieniu wieku, płci i poziomu wykształcenia klientów. W modelu rozszerzonym ujawniono również zróżnicowany wpływ innych składowych przywiązania psychoterapeutycznego: potrzeba akceptacji ze strony psychoterapeuty wiązała się z dłuższym czasem trwania psychoterapii, natomiast lęk przed utratą kontaktu psychoterapeutycznego – z jego skróceniem. Uzyskane wyniki potwierdzają znaczenie przywiązania psychoterapeutycznego jako wielowymiarowego czynnika proceduralnego, który wpływa na stabilność i czas trwania interakcji psychoterapeutycznej, a także podkreślają rolę doświadczanego bezpieczeństwa psychoterapeutycznego w utrzymaniu długoterminowego procesu psychoterapeutycznego.
Keywords: przywiązanie psychoterapeutyczne, bezpieczeństwo psychoterapeutyczne, czas trwania psychoterapii, czynniki proceduralne, sojusz roboczy

WYZWANIA I MOŻLIWOŚCI PSYCHOLOGICZNE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI: OD ZNAJOMOŚCI TECHNOLOGII DO DOJRZAŁOŚCI PSYCHOLOGICZNEJ

Iryna Kundenko

magister psychologii, psycholog praktyczny (Winnica, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-6520-6979

Anotation. Sztuczna inteligencja dynamicznie zmienia nie tylko tempo przetwarzania informacji, ale także strukturę ludzkiego myślenia, wpływając na procesy podejmowania decyzji, formułowania zapytań i rozumienia rzeczywistości. W artykule dowiedziono, że kluczowym wyzwaniem współczesnej interakcji człowieka z systemami algorytmicznymi nie jest poziom kompetencji technologicznych, lecz dojrzałość psychologiczna użytkownika – zdolność do refleksji, krytycznego rozumienia informacji, samoregulacji emocjonalnej i autonomii etycznej. Autor proponuje czteroetapowy cykliczny model rozwoju dojrzałości psychologicznej w interakcji ze sztuczną inteligencją (Refleksja – Zrozumienie – Samoregulacja – Implementacja), który integruje poznawcze, emocjonalne i etyczne komponenty myślenia w jeden system. Model ten jest postrzegany jako psychotechnologiczne narzędzie do zachowania autonomicznego myślenia człowieka w warunkach algorytmizacji i może być stosowany w kontekście edukacyjnym, psychologicznym i społecznym.
Keywords: sztuczna inteligencja, dojrzałość psychologiczna, myślenie krytyczne, samoregulacja, świadomość, edukacja

ZASOBY OSOBISTE I KORPORACYJNE MOTYWUJĄCE DO SZKOLEŃ PERSONELU W KONTEKŚCIE KRYZYSU

Vadym Potomkin, Oksana Zazymko

Vadym Potomkin, doktorant Instytutu Psychologii im. G.S. Kostiuka Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (Kijów, Ukraina)
Oksana Zazymko, kandydat nauk psychologicznych, docent, główny pracownik naukowy laboratorium psychologii poznawczej Instytutu Psychologii im. G.S. Kostiuka Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0001-3348-254X, ORCID ID: 0000-0003-0422-3669

Anotation. Artykuł przedstawia wyniki empirycznego badania zasobów motywacyjnych szkoleń personelu w kontekście kryzysu. Istotność pracy wynika z transformacji roli szkoleń w warunkach niestabilności społecznoekonomicznej, kiedy stają się one istotne nie tylko jako narzędzie rozwoju zawodowego, ale także jako zasób adaptacji psychologicznej. Celem badania jest empiryczna weryfikacja modelu zasobowo-motywacyjnego szkoleń personelu oraz analiza spójności wewnętrznych i zewnętrznych zasobów motywacyjnych. Badanie przeprowadzono na próbie pracowników różnych branż, wykorzystując kompleks metod psychodiagnostycznych; zastosowano analizę czynnikową, korelacyjną i międzygrupową. Ujawniono wielowymiarową strukturę zasobów motywacyjnych, w której wiodącą rolę odgrywają osobiste zasoby samoregulacji oraz orientacje wartościowo-semantyczne. Wskazano na istnienie strukturalnej luki między wewnętrznymi a korporacyjnymi zasobami motywacji do szkoleń, która jest determinowana specyfiką doświadczania kryzysu.
Keywords: motywacja do uczenia się, zasoby psychologiczne, adaptacja zawodowa, samoregulacja aktywności, orientacje wartościowo-semantyczne, tolerancja niepewności, napięcie organizacyjne, uczenie się dorosłych

ZAAWANSOWANE DOŚWIADCZENIE ZARZĄDCZE W SEKTORZE OPIEKI ZDROWOTNEJ W WYBRANYCH KRAJACH EUROPEJSKICH

Iryna Svitlak, Natalia Didyk

Iryna Svitlak, doktor nauk prawnych, profesor, profesor katedry prawa i nauk humanistycznych Winnickiego Instytutu Nauczania i Badań Ekonomicznych Zachodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego (Winnica, Ukraina)
Natalia Didyk, doktor filozofii (PhD) w dziedzinie zarządzania publicznego i administracji, asystent na Katedrze Chorób Ocznych Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. M. I. Pirogowa w Winnicy (Winnica, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0002-4408-6868, ORCID ID: 0000-0003-4313-1943

Anotation. W artykule podsumowano skuteczne praktyki zarządzania w sektorze zdrowia w poszczególnych krajach europejskich (Szwajcaria, Holandia, Norwegia, Dania), które charakteryzują się wysokimi wskaźnikami efektywności systemów, w kontekście priorytetów integracji europejskiej Ukrainy. Badanie opiera się na analizie porównawczej mechanizmów organizacyjnych i finansowych oraz podejść do polityki zdrowia publicznego, z uwzględnieniem ujednoliconych wytycznych WHO dotyczących oceny funkcjonowania systemów krajowych. Wykazano, że skuteczność rozważanych modeli jest zapewniona dzięki różnorodnym połączeniom zarządzania wielopoziomowego, regulacji ubezpieczeń/finansowania, narzędzi planowania i koordynacji oraz połączeniu zasad decentralizacji i centralizacji w publicznym zarządzaniu sektorem. Zidentyfikowano wspólne wyzwania dla wiodących krajów: zwiększenie odporności na kryzysy, przezwyciężenie niedoborów kadrowych (przede wszystkim lekarzy rodzinnych i pielęgniarek), wzmocnienie systemu podstawowej opieki zdrowotnej i transformacja cyfrowa, a także zmniejszenie fragmentacji zarządzania i świadczenia usług. Uzasadniono kierunki adaptacji tego doświadczenia na Ukrainie: wzmocnienie planowania strategicznego, rozwój koordynacji międzypoziomowej oraz wdrożenie opartych na dowodach narzędzi oceny decyzji zarządczych.
Keywords: administracja publiczna, polityka publiczna, system opieki zdrowotnej, modele zarządzania, zarządzanie ryzykiem, transformacja cyfrowa, zarządzanie strategiczne

ROZWÓJ POLITYKI KRYMINALNEJ UKRAINY W STANIE WOJENNYM: ZWIĘKSZONA ODPOWIEDZIALNOŚĆ I LUKI W USTAWODAWSTWIE

Oksana Hrytenko

doktor nauk prawnych, profesor, profesor katedry dyscyplin prawa karnego Naukowo-dydaktycznego Instytutu Prawa i Edukacji Innowacyjnej Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych w Dnieprze (Dniepr, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-1376-6956

Anotation. Artykuł analizuje rozwój polityki kryminalnej Ukrainy w okresie stanu wojennego (2022–2025), analizując wprowadzenie do Kodeksu karnego Ukrainy cech „stanu wojennego” i „obowiązku stanu wojennego”. Celem pracy jest zbadanie zmian w normach prawa karnego, zaostrzenie odpowiedzialności karnej za przestępstwa oraz identyfikacja luk wymagających poprawy. Zmiany wprowadzone w 2022 roku mają na celu zaostrzenie odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu narodowemu (art. 111, 113) i przestępstwa przeciwko mieniu (art. 185, 186, 187), uznając je za szczególnie niebezpieczne. Pozytywnie oceniono również zmiany w Części Ogólnej Kodeksu karnego (art. 43 § 1 o immunitecie bojowym, art. 81 § 1 o mobilizacji skazanych), które podkreślają priorytet ochrony państwa. Jednocześnie wskazano na braki polityki kryminalnej – brak zaostrzenia odpowiedzialności karnej za przestępstwa korupcyjne (art. 368). Zwiększa to publiczne zagrożenie korupcją, stymuluje działalność przestępczą w sferze wojskowej i narusza zasady sprawiedliwości społecznej. Proponuje się nowelizację Kodeksu karnego Ukrainy poprzez uzupełnienie kluczowych artykułów o cechę kwalifikacyjną „popełnienie czynu zabronionego w stanie wojennym”, aby zwiększyć skuteczność oddziaływania prawnego.
Keywords: stan wojenny, Kodeks karny Ukrainy, polityka kryminalna, cecha kwalifikacyjna, przestępstwa korupcyjne, zwiększona odpowiedzialność, sprawiedliwość społeczna, część ogólna Kodeksu karnego Ukrainy, część szczególna Kodeksu karnego Ukrainy

ORZECZNICTWO JAKO ŚRODEK ZAPEWNIENIA REALIZACJI ZASAD DOBREGO RZĄDZENIA W DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ

Natalia Hryshyna

kandydat nauk prawnych, docent, kierownik Katedry Dyscyplin Państwowo-Prawnych Uniwersytetu Narodowego im. W. N. Karaza w Charkowie (Charków, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0001-6828-5338

Anotation. W artykule analizuje się znaczenie praktyki sądowej w procesie wdrażania zasad dobrego rządzenia w działalności administracji publicznej Ukrainy. Uzasadniono, że to właśnie poprzez orzeczenia sądów administracyjnych ogólne zasady prawa administracyjnego uzyskują konkretną treść prawną i znajdują praktyczne zastosowanie w stosunkach publiczno-prawnych. Przeanalizowano rolę praktyki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kształtowaniu uniwersalnych standardów dobrego rządzenia, w szczególności w zakresie proporcjonalności, pewności prawa, ograniczenia swobody decyzyjnej oraz równowagi między interesami publicznymi i prywatnymi. Określono znaczenie stanowisk prawnych Sądu Najwyższego dla wdrażania tych standardów w działalności organów administracji publicznej, korygowania błędów w egzekwowaniu prawa oraz doskonalenia regulacji administracyjnych i prawnych. Stwierdzono, że praktyka sądowa jest skutecznym narzędziem kształtowania zasad dobrego rządzenia i poprawy jakości działań publicznych i rządowych na Ukrainie.
Keywords: zasady, zasady prawa administracyjnego, dobre rządzenie; praktyka sądowa; sądy administracyjne; administracja publiczna; prawa człowieka; władza dyskrecjonalna; Europejski Trybunał Praw Człowieka; Sąd Najwyższy

NOWE SPOJRZENIE NA KATEGORIĘ PRAWA DO PRYWATNOŚCI I JEJ POUFNOŚCI W KONTEKŚCIE USTAWODAWSTWA EUROPEJSKIEGO I KRAJOWEGO UKRAINY

Viktoriia Dzhuhan, Yevhen Zhurakovskyi

Viktoriia Dzhuhan, kandydat nauk prawnych, docent, docent katedry prawa cywilnego i gospodarczego oraz postępowania cywilnego i gospodarczego Instytutu „Akademia Prawnicza w Odessie” w Ivano-Frankowsku (Ivano-Frankivsk, Ukraina)
Yevhen Zhurakovskyi, student 3 roku Iwano-Frankiwskiego Instytutu „Akademia Prawnicza w Odessie” (Iwano-Frankiwsk, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0002-8080-5767, ORCID ID: 0009-0006-2351-3142

Anotation. W artykule przeanalizowano kwestie wdrażania prawa do prywatności i jego poufności w kontekście transformacji cyfrowej i stanu wojennego na Ukrainie. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem metod prawnoporównawczych, formalnoprawnych, a także systematycznej analizy prawodawstwa europejskiego (EKPC, RODO, Ustawa o AI), ustawodawstwa krajowego Ukrainy oraz praktyki sądowej (EKPC, Sąd Najwyższy). Uzasadniono potrzebę rewizji terminologii na rzecz szerszego pojęcia „prawa do prywatności”, które odpowiada procesowi integracji europejskiej. Przeanalizowano innowacje legislacyjne dotyczące prawa do bycia zapomnianym i prywatności cyfrowej. Stwierdzono, że rozszerzenie uprawnień dochodzenia przygotowawczego i brak kompleksowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji stwarzają ryzyko nadmiernej ingerencji w życie osobiste i jego poufność. Wnioskowano o pilnej potrzebie usprawnienia mechanizmów kontroli sądowej i prawnej oraz opracowania szczegółowych norm proceduralnych w celu zapewnienia równowagi między interesami publicznymi i prywatnymi.
Keywords: życie osobiste, prywatność, prawo do prywatności, tajemnica życia osobistego, prawo do bycia zapomnianym, stan wojenny, sztuczna inteligencja

STAN ROZWOJU NAUKOWEGO PROBLEMATYKI BADANIA PRZESTĘPSTW PRZECIWKO WOLI, CZCI I GODNOŚCI CZŁOWIEKA

Vadym Filashkin

kandydat nauk prawnych

ORCID ID: 0009-0006-3920-9268

Anotation. W artykule naukowym autor analizuje opinie naukowców na temat obecnego stanu rozwoju naukowego problematyki badania przestępstw przeciwko woli, czci i godności człowieka. W artykule stwierdzono, że pomimo znacznej liczby badań z zakresu prawa karnego, kryminologii i działalności operacyjno-detektywistycznej, dotychczasowe osiągnięcia pozostają fragmentaryczne i nierównomierne, koncentrując się głównie na takich naruszeniach, jak bezprawne pozbawienie wolności, porwanie, handel ludźmi i wymuszone zaginięcia. Przeanalizowano rozprawy doktorskie i opracowania monograficzne, określając ich wkład w kształtowanie charakterystyki kryminalistycznej, technik taktycznych i algorytmów działań śledczych. Uzasadniono potrzebę integracji podejść karno-prawnego, kryminologicznego, kryminalistycznego i operacyjno-detektywistycznego w celu stworzenia holistycznej metodologii śledczej. Stwierdzono, że w warunkach stanu wojennego szczególnie istotne jest opracowanie nowoczesnego systemu przeciwdziałania naruszeniom wolności, czci i godności człowieka, zgodnego ze standardami międzynarodowymi.
Keywords: stan badań, postępowanie karne, przestępstwo, przestępstwa, przestępstwa kryminalne, czynności dochodzeniowo-śledcze

MODELE ADMINISTRACYJNO-PRAWNE ZARZĄDZANIA REZERWAMI PAŃSTWOWYMI NA UKRAINIE I W WIELKIEJ BRYTANII: ANALIZA PORÓWNAWCZA

Alona Shevchenko-Kudina

doktorantka Katedry Prawa Administracyjnego i Działalności Administracyjnej Narodowego Uniwersytetu Prawniczego im. Jarosława Mądrego (Charków, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0007-9763-7014

Anotation. Artykuł przedstawia kompleksową analizę administracyjno-prawną współczesnych modeli zarządzania rezerwami państwowymi na Ukrainie i w Wielkiej Brytanii w aspekcie porównawczym. Uzasadniono, że w warunkach agresji zbrojnej i innych wyzwań kryzysowych system rezerw państwowych staje się kluczowy dla zapewnienia stabilności kraju, bezpieczeństwa dostaw i funkcjonowania sektorów krytycznych. Przeanalizowano ewolucję regulacji prawnych i regulacyjnych w zakresie zarządzania rezerwami państwowymi na Ukrainie oraz zidentyfikowano główne problemy obecnego modelu administracji publicznej w tym obszarze. W szczególności, brak publicznie dostępnego systemu kalkulacji niezbędnego wolumenu środków, niedostateczną digitalizację procedur zakupu, przechowywania i wydawania rezerw oraz niewystarczający poziom kontroli publicznej. Przeanalizowano brytyjskie doświadczenia w zarządzaniu sferą rezerw państwowych, przede wszystkim w sektorze paliwowo-energetycznym, który charakteryzuje się zdecentralizowanym utrzymywaniem rezerw i surowymi wymogami sprawozdawczymi, a także zorientowanymi na ryzyko instrumentami regulacji państwowej. Szczególną uwagę zwrócono również na specyfikę tworzenia rezerw leków i wyrobów medycznych w Wielkiej Brytanii. W oparciu o analizę porównawczą sformułowano wytyczne administracyjnoprawne dotyczące modernizacji ukraińskiego systemu zarządzania rezerwami państwowymi, uwzględniając podejście sektorowe i zachowanie scentralizowanego zarządzania w obszarach krytycznych.
Keywords: rezerwy państwowe, model administracyjno-prawny, administracja publiczna, rezerwy strategiczne, regulacja sektorowa, bezpieczeństwo narodowe, reagowanie kryzysowe

PODMIOTY AUTONOMICZNE W FORMOWANIU SIĘ PAŃSTWA PO KONFLIKCIE: DOŚWIADCZENIA MIĘDZYNARODOWE I WYZWANIA REINTEGRACJI AUTONOMICZNEJ REPUBLIKI KRYMU

Oleksii Shchekun, Veronika Horielova

Oleksii Shchekun, doktorant Katedry Nauk Państwowo-Prawnych i Humanistycznych Instytutu Naukowo-Dydaktycznego Humanistycznego Tawrińskiego Uniwersytetu Narodowego im. W.I. Wernadskiego (Kijów, Ukraina)
Veronika Horielova, kandydat nauk prawnych, docent, docent katedry nauk państwowo-prawnych i humanistycznych naukowo-dydaktycznego instytutu humanistycznego Tawriiskiego Uniwersytetu Narodowego im. W.I. Wernadskiego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0008-8545-0057, ORСID ID: 0000-0001-6536-2422

Anotation. Po zakończeniu konfliktu zbrojnego państwo stoi przed złożonymi wyzwaniami nie tylko w zakresie odbudowy infrastruktury, ale także w zakresie łagodzenia podziałów społecznych i reintegracji terytoriów. Artykuł analizuje międzynarodowe doświadczenia w tworzeniu podmiotów autonomicznych jako mechanizmu budowania państwa po konflikcie. Metoda prawnoporównawcza została zastosowana na przykładzie kilku przypadków: udanej autonomii Południowego Tyrolu, modelu konfederacyjnego Bośni i Hercegowiny oraz systemu konsocjacyjnego w Irlandii Północnej. Ujawniono, że autonomia może stać się narzędziem kompromisu w integracji społeczności, ale przy niewłaściwym podejściu może tworzyć lub utrwalać podziały. Na podstawie uzyskanych wyników przedstawiono perspektywy i zagrożenia związane z zastosowaniem modelu autonomicznego w reintegracji Autonomicznej Republiki Krymu, podkreślono potrzebę jasnych regulacji prawnych oraz uwzględniono pozytywne i negatywne wnioski z doświadczeń zagranicznych.
Keywords: autonomia terytorialna i kulturowa, system pokonfliktowy, reintegracja, samostanowienie, ludność rdzenna, konsocjacja, suwerenność państwa

WSPÓŁPRACA POLICJI KRAJOWEJ UKRAINY Z INNYMI INSTYTUCJAMI PAŃSTWOWYMI I SPOŁECZEŃSTWEM W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA I ZWALCZANIA HANDLU LUDŹMI

Oleg Polanski

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0001-5467-4217

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano współczesne podejścia oraz zasady regulacyjno-prawne współpracy Policji Narodowej Ukrainy z instytucjami państwowymi, strukturami międzynarodowymi (Interpol, Europol, ONZ) i społeczeństwem w zakresie zwalczania handlu ludźmi. Uzasadniono, że skuteczna eliminacja tego przestępstwa jest możliwa jedynie w oparciu o wielopoziomową współpracę międzyresortową i rozwój partnerstwa ze społeczeństwem obywatelskim, łączącym funkcje partnera i kontrolera systemu egzekwowania prawa. Zidentyfikowano kluczowe metody wspólnej działalności: wymianę informacji, wspólne działania operacyjne i dochodzeniowo-śledcze, koordynację analityczną oraz programy prewencyjne. Udowodniono potrzebę przesunięcia akcentu działań organów ścigania z postępowania karnego na model praw człowieka skoncentrowany na ochronie i rehabilitacji ofiar. Sformułowano wnioski dotyczące potrzeby dalszego doskonalenia odpowiednich przepisów, wzmocnienia koordynacji międzynarodowej oraz rozszerzenia zakresu inicjatyw prewencyjnych i edukacyjnych.
Keywords: interakcja, instytucje publiczne, ochrona, Narodowa Policja Ukrainy, organy ścigania, prewencja, przeciwdziałanie, handel ludźmi.

TREŚĆ ADMINISTRACYJNO-PRAWNYCH STOSUNKÓW W SFERIE URBANISTYKI: ASPEKT TEORETYCZNY I PRAWNY

Wołodymyr Syczewski

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0004-1676-4512

Anotation. Adnotacja. W artykule analizowana jest treść administracyjno-prawnych stosunków w sferze urbanistyki, jako jednej z najbardziej złożonych i społecznie istotnych dziedzin administracji publicznej. Uzasadniono, że działalność urbanistyczna nie może być rozpatrywana wyłącznie przez pryzmat budowy poszczególnych obiektów, gdyż obejmuje szerszy zakres relacji społecznych związanych z planowaniem terytorialnym, zagospodarowaniem przestrzennym osiedli, projektowaniem, budową, przebudową, oddaniem obiektów do użytkowania, realizacją państwowej kontroli i nadzoru architektoniczno-budowlanego, a także zapewnieniem bezpiecznego, dostępnego i sprzyjającego środowiska życia. Stwierdza się, że stosunki administracyjno-prawne w dziedzinie planowania urbanistycznego należy postrzegać jako system relacji publiczno-władze, proceduralnych, usługowych, kontrolnych, koordynacyjnych i bezpieczeństwa, mający na celu zapewnienie legalności działań urbanistycznych, równowagi interesów publicznych i prywatnych, bezpieczeństwa rozwoju, zrównoważonego rozwoju terytoriów oraz dostosowania ustawodawstwa krajowego do europejskich standardów administracji publicznej.
Keywords: stosunki administracyjno-prawne, planowanie urbanistyczne, administracja publiczna, budownictwo, usługi administracyjne, państwowy nadzór architektoniczno-budowlany, cyfryzacja.

OCHRONA GODNOŚCI CZŁOWIEKA JAKO WSPÓLNA FUNKCJA PAŃSTWA I SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO

Jurij Zasławski

student
uczelni wyższej „Uniwersytet Króla Daniela” (Iwano-Frankowsk, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0003-8209-9736

Anotation. Adnotacja. Celem badania jest kompleksowe teoretyczno-prawne ujęcie godności człowieka jako fundamentalnej wartości demokratycznego państwa prawnego, a także określenie roli państwa, społeczeństwa obywatelskiego i międzynarodowych standardów prawnych w mechanizmie jej zapewniania i ochrony. Podstawą metodologiczną badania są ogólne naukowe i szczegółowe prawno-prawne metody poznania. W szczególności wykorzystano metodę formalno- logiczną do analizy pojęcia i treści godności człowieka; systemowo-strukturalną – do badania mechanizmu jej zapewniania w działalności państwa i społeczeństwa obywatelskiego; porównawczo-prawną – podczas analizy ustawodawstwa krajowego i praktyki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; a także metoda generalizacji – sformułowanie wniosków i propozycji usprawnienia mechanizmów ochrony godności człowieka. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że godność człowieka we współczesnym rozumieniu prawa stopniowo ugruntowuje się nie tylko jako kategoria moralna czy filozoficzna, ale jako fundamentalna wartość prawna i ogólna zasada prawna, poprzez którą wyznaczane są granice działalności państwa, humanistyczna treść prawa i realność zasady praworządności.
Keywords: godność człowieka, prawa człowieka, praworządność, państwo prawne, antropocentryzm, społeczeństwo obywatelskie, przymus państwowy, egzekwowanie prawa, praktyka Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, konstytucyjna ochrona praw człowieka.

ADMINISTRACYJNO-PRAWNE ZASADY KONTROLI I NADZORU NAD BEZPIECZEŃSTWEM SEKTORA UBEZPIECZENIOWEGO

Witalij Petrenko

badacz laboratorium badawczego ds. problemów zapobiegania przestępczości
Instytutu Edukacyjno-Naukowego im. E.O. Didorenko ds. Kształcenia Specjalistów Jednostek Policji Kryminalnej Donieckiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych (Kropywnycki, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-1938-9595

Anotation. Adnotacja. W artykule zdefiniowano kontrolę państwową w sektorze ubezpieczeniowym jako system prawnie dozwolonych działań informacyjnych oraz analitycznych, weryfikacyjnych, oceniających i korygujących państwa, reprezentowany przez Narodowy Bank Ukrainy (NBU) i inne właściwe organy, mających na celu ustalenie faktycznego stanu działalności uczestników rynku ubezpieczeniowego, weryfikację zgodności tej działalności z wymogami prawa, identyfikację ryzyk i naruszeń, eliminację przyczyn ich występowania oraz zapewnienie bezpiecznego funkcjonowania sektora ubezpieczeniowego. Wyróżnia się główne rodzaje takiej kontroli: przedmiotową – państwową, wewnętrzną, audytorską, publiczną i sądową; czasową – poprzednią, bieżącą i następczą; merytoryczną – finansową, ostrożnościową, organizacyjną, prawną, informacyjną, konsumencką i technologiczną. Stwierdzono, że nadzór jest szczególnym rodzajem działalności Narodowego Banku Ukrainy (NBU), który polega na systematycznym gromadzeniu, analizie, ocenie i weryfikacji informacji o działalności, kondycji finansowej, systemie zarządzania, profilu ryzyka i zachowaniach rynkowych ubezpieczycieli oraz innych obiektów nadzoru w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa, utrzymania wypłacalności ubezpieczycieli i stabilności rynku ubezpieczeniowego. Główne rodzaje nadzoru Narodowego Banku Ukrainy w sektorze ubezpieczeniowym to: nadzór ostrożnościowy; nadzór nad zachowaniami rynkowymi oraz nadzór skonsolidowany.
Keywords: ubezpieczenia, rynek ubezpieczeniowy, usługi ubezpieczeniowe, bezpieczeństwo sektora ubezpieczeniowego, regulacja prawna, Narodowy Bank Ukrainy, kontrola, nadzór.

WYKRZYKOWANIE NIELEGALNYCH KORZYŚCI W PRAWIE KARNYM NIEKTÓRYCH PAŃSTW ZAGRANICZNYCH

Anton Chehil

laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0003-9440-5105

Anotation. Adnotacja. W artykule przedstawiono analizę prawnoporównawczą regulacji prawnokarnej odpowiedzialności za wymuszenie nienależnych korzyści w ustawodawstwie niektórych państw obcych. Przeanalizowano specyfikę kryminalizacji wymuszenia nienależnych korzyści w ustawodawstwie karnym Republiki Litewskiej, Republiki Francuskiej, Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Czeskiej. Stwierdzono, że współczesne europejskie podejścia do zwalczania przestępstw korupcyjnych charakteryzują się złożonością, zróżnicowaniem odpowiedzialności karnej oraz poszerzonym rozumieniem form zachowań korupcyjnych. Stwierdzono, że w większości badanych państw odpowiedzialność karna obejmuje nie tylko faktyczne otrzymanie lub przekazanie bezprawnej korzyści, ale także wymuszenie, obietnicę, ofertę, pośrednictwo, nadużycie wpływów i inne przejawy działalności korupcyjnej. Określono cechy zróżnicowania odpowiedzialności w zależności od sposobu popełnienia czynu, wysokości bezprawnej korzyści, charakteru władzy publicznej oraz zorganizowanego charakteru przestępstwa. Szczególną uwagę zwrócono na mechanizmy stymulujące ujawnianie przestępstw korupcyjnych, w szczególności na instytucję zwolnienia z odpowiedzialności karnej osób dobrowolnie zgłaszających fakty przekupstwa.
Keywords: wymuszenie bezprawnej korzyści, korupcja, przekupstwo, odpowiedzialność karna, doświadczenia zagraniczne, ustawodawstwo antykorupcyjne, przestępstwa korupcyjne, standardy międzynarodowe.

POJĘCIE I ZNACZENIE ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANACH ŚCIGANIA UKRAINY

Petro Slidenko

Laureat
Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych (Charków, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0008-8983-810X

Anotation. Adnotacja. Celem artykułu jest zdefiniowanie pojęcia i ukazanie znaczenia zasobów ludzkich w organach ścigania Ukrainy. W artykule, w oparciu o analizę poglądów naukowych naukowców, zaproponowano autorską definicję pojęcia zasobów ludzkich w organach ścigania Ukrainy. Zwrócono uwagę na fakt, że zasoby ludzkie bezpośrednio wpływają na jakość i efektywność realizacji zadań i funkcji przez wskazane podmioty. Wskazano kluczowe czynniki, które ujawniają istotę i znaczenie zasobów ludzkich w organach ścigania Ukrainy.
Keywords: personel, polityka kadrowa, zasoby ludzkie, organy ścigania.

STATUS PRAWNY I ADMINISTRACYJNY ORGANÓW DORADCZYCH JAKO FORM UDZIAŁU SPOŁECZEŃSTWA W ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ W WARUNKACH STANU WOJENNEGO

Wadym Soldatskyi

laureat
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0009-7406-6524

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano status prawny i administracyjny organów doradczych jako form udziału społeczeństwa w administracji publicznej w warunkach stanu wojennego. Przeanalizowano podejścia doktrynalne, regulacje prawne i regulacje prawne oraz praktykę funkcjonowania takich organów. Ustalono, że organy doradcze i konsultacyjne stanowią integralny element współczesnego systemu administracji publicznej, który zapewnia realizację zasad dobrego rządzenia, w szczególności otwartości, przejrzystości, rozliczalności i udziału społeczeństwa w procesach podejmowania decyzji administracyjnych. Uzasadniono, że brak jednolitej definicji legislacyjnej determinuje kształtowanie ich treści w oparciu o uogólnienie praktyki regulacyjnej, co pozwoliło na wyodrębnienie funkcjonalnego, instytucjonalnego i komunikacyjnego podejścia do rozumienia tej instytucji. Stwierdzono, że status administracyjno-prawny organów konsultacyjnych i doradczych charakteryzuje się pomocniczym charakterem, brakiem kompetencji, rekomendacyjnym charakterem decyzji, subsydiarnością funkcjonowania, publiczno- państwowym charakterem oraz wielością form organizacyjnych. Udowodniono uniwersalny charakter tych organów, co przejawia się w możliwości ich funkcjonowania w różnych podmiotach administracji publicznej. Szczególną uwagę zwrócono na transformację ich działalności w stanie wojennym, która przejawia się we wzmocnieniu funkcji koordynacyjnej, wzroście roli środowiska eksperckiego, rozszerzeniu udziału społeczeństwa w zarządzaniu kryzysowym oraz pojawieniu się nowych wyspecjalizowanych form. Zidentyfikowano problemy regulacji prawnej, w szczególności fragmentację ram regulacyjnych i niepewność statusu poszczególnych organów, a także bezzasadność niektórych ograniczeń w ich działalności. Zaproponowano autorską definicję organu opiniodawczego i doradczego oraz uzasadniono potrzebę udoskonalenia jego regulacji prawnej.
Keywords: organy opiniodawcze i doradcze, społeczeństwo obywatelskie, status administracyjno-parafialny, stan wojenny, administracja publiczna, rada społeczna, komisja, organy samorządu terytorialnego.

PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE REALIZACJI UPRAWNIEŃ KONTROLNYCH I NADZORCZYCH NARODOWEJ POLICJI UKRAINY

Maksim Bojko

Laureat
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0008-3230-8196

Anotation. Adnotacja. Artykuł przedstawia kompleksowe studium administracyjno-prawne regulacji prawnych dotyczących realizacji uprawnień kontrolnych i nadzorczych Narodowej Policji Ukrainy. Uzasadniono, że aktualność poruszonych zagadnień wynika ze szczególnego znaczenia działań policji w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, zwalczania przestępstw, ochrony praw i wolności człowieka, a także z potrzeby jasnego określenia prawnych granic stosowania wpływów publicznych i rządowych. Udowodniono, że uprawnienia kontrolne i nadzorcze Narodowej Policji Ukrainy nie mogą być rozpatrywane poza systemem regulacji prawnych, ponieważ to właśnie prawo określa podstawy, treść, formy, procedury i granice odpowiedniego kierunku działalności organów i jednostek policji. Zwrócono uwagę na fakt, że regulacja prawna w tym obszarze ma charakter wielopoziomowy, złożony i interdyscyplinarny, ponieważ obejmuje przepisy Konstytucji Ukrainy, traktatów międzynarodowych, Ustawy Ukrainy „O Narodowej Policji”, innych ustaw szczególnych, a także akty prawa stanowionego, które ustanawiają ogólne i szczegółowe zasady realizacji uprawnień policji. Ujawniono znaczenie przepisów prawa Ukrainy jako głównego poziomu konsolidacji regulacyjnej działań kontrolnych i nadzorczych policji, ponieważ to one określają kompetencje uprawnionych podmiotów, dopuszczalne granice interwencji policji, proceduralne gwarancje legalności oraz mechanizmy ochrony praw osób, wobec których podejmowane są odpowiednie środki. Szczególną uwagę poświęcono aktom prawnym, które zapewniają systematyczną regulację prawną administracyjno-deliktowych, karno-prawnych, karno-procesowych i administracyjno-sądowych aspektów realizacji uprawnień kontrolnych i nadzorczych. Uznano, że właściwe regulacje prawne pełnią nie tylko funkcję organizacyjną i zarządczą, ale także gwarancyjną, ponieważ pomagają zapobiegać arbitralnemu wykorzystaniu władzy, zapewniają pewność prawną, proporcjonalność, rozliczalność i przewidywalność działań policji. Stwierdzono, że dalsza poprawa ram prawnych realizacji uprawnień kontrolnych i nadzorczych Narodowej Policji Ukrainy powinna mieć na celu usystematyzowanie odpowiednich przepisów, wyeliminowanie luk i konfliktów, wyraźne rozróżnienie uprawnień kontrolnych i nadzorczych, a także wzmocnienie gwarancji prawnych przestrzegania praw i wolności człowieka.
Keywords: regulacje prawne, uprawnienia kontrolne i nadzorcze, Narodowa Policja Ukrainy, działalność policji, regulacje administracyjno-prawne, zasady prawne, bezpieczeństwo publiczne, porządek publiczny.

CECHY WSPÓŁDZIAŁANIA JEDNOSTEK ŚLEDCZYCH I OPERACYJNYCH NARODOWEJ POLICJI UKRAINY PODCZAS POWOŁANIA I PRZEPROWADZANIA PRZESŁUCHAŃ W ŚLEDZTWIE PRZESTĘPSTW ZWIĄZANYCH Z LEGALIZACJĄ (PRANIEM) MIENIA UZYSKANEGO DROGĄ PRZESTĘPCZĄ

Serhij Bułkacz

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0009-2635-0774

Anotation. Adnotacja. W artykule zidentyfikowano cechy współdziałania jednostek śledczych i operacyjnych Narodowej Policji Ukrainy podczas powoływania i prowadzenia przesłuchań w śledztwie dotyczącym przestępstw związanych z legalizacją (praniem) mienia uzyskanego drogą przestępczą. Stwierdzono, że współdziałanie między jednostką śledczą a jednostkami operacyjnymi rozpoczyna się na etapie przygotowania do przeszukania. Na tym etapie funkcjonariusze operacyjni zbierają i analizują informacje operacyjne dotyczące lokalizacji przedmiotów mogących zawierać informacje dowodowe. Ustalają miejsca faktycznego zamieszkania lub pobytu osób, obecność zabezpieczeń, systemów monitoringu wizyjnego, możliwe sposoby ewakuacji dokumentów lub sprzętu, a także metody ukrywania mienia. Ustala się, że interakcja między śledczym a funkcjonariuszem operacyjnym podczas zabezpieczania dowodów elektronicznych ma szczególne znaczenie. Śledczy ustala kolejność proceduralną pozyskiwania informacji i zapewnia jej prawidłowe odnotowanie w protokole. Funkcjonariusz operacyjny zapewnia szybkie wykrywanie środków technicznych, ukrytych nośników informacji, zapasowych kanałów przechowywania danych i innych źródeł informacji cyfrowej.
Keywords: poszukiwanie, interakcja, dowody, wykrywanie, dokumentacja, przeciwdziałanie, ostrzeżenie, zapobieganie, śledztwo, działania dochodzeniowo-śledcze, policja kryminalna, działalność operacyjno-poszukiwawcza, przestępstwo, przestępczość zorganizowana, jednostka operacyjna, organ dochodzeniowo-śledczy, śledczy, odpowiedzialność karna, przestępstwo, legalizacja (pranie) mienia pochodzącego z przestępstwa, Narodowa Policja Ukrainy.

ŹRÓDŁA REGULACJI STOSUNKÓW UZNANIA DZIEDZICTWA PO ZMARŁYM: PRAWO UKRAIŃSKIE I ZAGRANICZNE

Vasyl Lovas

Laureat
Uniwersytet Króla Daniela (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0009-0820-7085

Anotation. Adnotacja. Problematyka prawnej regulacji dziedziczenia po zmarłym obejmuje nie tylko procedurę przeniesienia majątku pozostawionego bez spadkobierców, ale także system źródeł regulacji, za pomocą których państwo ustala równowagę między prywatnymi prawami spadkowymi a interesem publicznym. Temat ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście porównawczym, ponieważ ustawodawstwo ukraińskie i systemy prawne innych państw odmiennie regulują kwestię przedmiotu nabycia takiego majątku, procedury ustalania jego statusu prawnego oraz gwarancji ochrony potencjalnych spadkobierców. Treść systemu prawnego dziedziczenia po zmarłym kształtuje się nie na podstawie pojedynczej normy, lecz na podstawie zbioru przepisów różnych gałęzi ustawodawstwa. Określają one, na jakich warunkach majątek spadkowy może zostać uznany za zmarłego, kto ma prawo wszcząć tę procedurę, w jakiej kolejności sąd rozpatruje sprawę oraz jakie skutki prawne powstają po wydaniu orzeczenia. Dlatego dla całościowego zrozumienia tej kategorii konieczne jest uwzględnienie interakcji norm prawa cywilnego, procesowego, notarialnego, gruntowego, mieszkaniowego i komunalnego, a także praktyki ich stosowania przez sądy.
Keywords: dziedziczenie po zmarłym, dziedziczenie, dziedziczenie, źródło regulacji, ustawodawstwo, ochrona praw, postępowanie cywilne, akt notarialny, proces cywilny, norma prawna.

ZAPOBIEGANIE NARUSZENIOM PRZEPISÓW CELNYCH I ZWALCZANIE ICH JAKO PRZEDMIOT REGULACJI ADMINISTRACYJNO-PRAWNEJ

Mychajło Lewczenko

Student studiów podyplomowych
Instytut Badawczy Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0006-2973-2809

Anotation. Adnotacja. W artykule, opartym na analizie poglądów naukowych naukowców oraz norm obowiązującego prawa, zaproponowano autorską definicję zapobiegania i przeciwdziałania naruszeniom przepisów celnych jako przedmiotu regulacji administracyjno-prawnej. Podsumowano, że zapobieganie i przeciwdziałanie naruszeniom przepisów celnych stanowi istotny przedmiot regulacji administracyjno-prawnej, ponieważ odpowiednie relacje społeczne powstają i rozwijają się w sferze administracji publicznej i są bezpośrednio związane z wykonywaniem władzy państwowej.
Keywords: zapobieganie, przeciwdziałanie, przestępstwo, przepisy celne, przedmiot, regulacja administracyjno- prawna.

KONCEPCJA I CECHY PRZESTĘPSTWA DYSCYPLINARNEGO JAKO PODSTAWY POCIĄGNIĘCIA PRAWNIKA DO ODPOWIEDZIALNOŚCI DYSCYPLINARNEJ

Jurij Asadczew

Wspólnik Zarządzający
Izby Adwokackiej „LEX LIGA” (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-4231-4014

Anotation. Adnotacja. Artykuł poświęcony jest kompleksowej analizie zagadnienia przewinienia dyscyplinarnego jako podstawy pociągnięcia prawnika do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Autor rozumie pojęcie przewinienia dyscyplinarnego adwokata jako społecznie szkodliwego dla interesów społeczeństwa, państwa lub poszczególnych obywateli, bezprawnego, zawinionego czynu (działania lub zaniechania) adwokata, który narusza stosunki prawne stanowiące treść działalności zawodowej adwokata i polega na naruszeniu wymogów prawa adwokackiego, zasad etyki adwokackiej lub standardów postępowania zawodowego, za którego popełnienie adwokat może zostać ukarany karą dyscyplinarną zgodnie z ustalonym trybem. Zwrócono uwagę na szereg specyficznych cech przewinienia dyscyplinarnego, które odróżniają je od innych rodzajów przewinień. Ustalono, że dla zakwalifikowania czynu adwokata jako przewinienia dyscyplinarnego konieczne jest jego złożenie w jego skład, obejmujące cechy obiektywne i subiektywne. Stwierdzono, że przewinienia dyscyplinarne jako przesłanki pociągnięcia adwokata do odpowiedzialności dyscyplinarnej są dość zróżnicowane. Zaproponowano naukową systematyzację takich naruszeń i zidentyfikowano kilka grup przewinień dyscyplinarnych, które stanowią podstawę do pociągnięcia prawnika do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zwrócono uwagę na znamiona przewinienia dyscyplinarnego prawnika.
Keywords: prawnik, adwokatura, pociągnięcie do odpowiedzialności, odpowiedzialność dyscyplinarna prawnika, przewinienie dyscyplinarne prawnika.

METODY REALIZACJI FUNKCJI KOORDYNACYJNEJ PROKURATURY W ZAKRESIE ZAPOBIEGANIA I ZWALCZANIA PRZESTĘPCZOŚCI NA UKRAINIE

Rusłan Korzh

Laureat
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0007-4180-8240

Anotation. Adnotacja. W artykule zdefiniowano metody realizacji funkcji koordynacyjnej organów prokuratury w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości na Ukrainie jako normatywnie uwarunkowane, organizacyjnie uregulowane metody i techniki oddziaływania na prokuratora jako szczególny podmiot władzy publicznej na działania organów ścigania i innych uprawnionych organów, które są stosowane w granicach uprawnień określonych w ustawie w celu zapewnienia ich skoordynowanego, spójnego, celowego i skutecznego współdziałania w zakresie identyfikacji przyczyn i warunków przestępczości, opracowywania wspólnych środków reagowania, eliminowania powielania lub nierównowagi działań, zwiększania skuteczności działań prewencyjnych oraz ochrony interesu publicznego, praw i wolności człowieka. Wykazano, że cechami metod realizacji funkcji koordynacyjnej organów prokuratury w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości na Ukrainie są: 1) pewność prawa; 2) państwowo-władczy charakter organizacji bardziej skoordynowanej interakcji; 3) ukierunkowane ukierunkowanie prewencyjne i przeciwdziałające, polegające na ukierunkowaniu tych metod na zapobieganie przestępczości i zwiększanie skuteczności reagowania na istniejące przejawy przestępczości; 4) charakter koordynacyjny, który przejawia się w połączeniu wpływów siłowych, organizacyjnych, informacyjnych i koordynacyjnych bez naruszania niezależności i kompetencji innych podmiotów ścigania; 5) złożoność; 6) proceduralność; 7) elastyczność (wybór konkretnej metody zależy od stanu przestępczości, charakteru zagrożeń, zakresu zaangażowanych podmiotów i praktycznej potrzeby wspólnej reakcji); 8) charakter międzyagencyjny; 9) efektywne ukierunkowanie na zwiększenie skuteczności zapobiegania i zwalczania przestępczości; 10) równowaga między imperatywnością a spójnością. Stwierdzono, że system metod realizacji funkcji koordynacyjnej prokuratur w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości na Ukrainie tworzą: 1) ogólnoadministracyjne i prawne metody: perswazja, stymulacja, zachęta, przymus, kontrola, które są podstawowymi metodami wpływu siłowego i kierowniczego, jakie prokuratura stosuje w ramach koordynacji działań organów ścigania; 2) szczególne metody koordynacyjno-prokuratorskie (informacyjno-analityczne, prognostyczne, planistyczno-programowe, organizacyjno-koordynacyjne, komunikacyjno-perswazyjne, prewencyjno-zapobiegawcze itp.), które bezpośrednio odzwierciedlają specyfikę koordynacji prokuratorskiej w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępczości; 3) metody wspomagające (ocena i korekta, sposób reagowania na brak realizacji uzgodnionych działań) wdrażanie postanowień narad koordynacyjnych, sprawdzanie wyników, eliminowanie uchybień oraz odpowiedzialność za niewłaściwą realizację wspólnych działań.
Keywords: stosunki administracyjne, wsparcie administracyjno-prawne, zapobieganie, ochrona, przestępczość, koordynacja, metody, prokuratura, przeciwdziałanie, organ publiczny, formy.

WYKORZYSTANIE WIEDZY SPECJALNEJ W PROWADZENIU ŚLEDZTWA W SPRAWACH PRZESTĘPSTW W ZAKRESIE STOSUNKÓW DZIAŁALNOŚCIOWYCH

Anastasia Sawicka

studentka studiów magisterskich na Wydziale Prawa
Uniwersytet Wiedzy Nowoczesnej (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0003-0490-0211

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano teoretyczne i praktyczne aspekty wykorzystania wiedzy specjalistycznej w śledztwach w sprawach przestępstw w zakresie stosunków majątkowych. Uzasadniono, że złożoność metod nielegalnego nabywania, zbywania, użytkowania, wyceny i rejestracji działek gruntowych wymaga zaangażowania ekspertów i specjalistów z zakresu gospodarki gruntami, geodezji, katastru, działalności rzeczoznawczej, ekologii, ekonomii, dokumentacji i technologii informacyjnych. Określono znaczenie wiedzy specjalistycznej dla wykrywania, rejestrowania i badania informacji o znaczeniu kryminalistycznym, ustalania rzeczywistych granic działek, rozmiaru wyrządzonych szkód, autentyczności dokumentów oraz legalności czynności katastralnych i rejestrowych. Szczególną uwagę zwrócono na badania geotechniczne, geodezyjne, środowiskowe, ekonomiczne, grafologiczne, techniczne i komputerowo- techniczne jako istotne formy wykorzystania wiedzy specjalistycznej w postępowaniu przygotowawczym. Ustalono, że skuteczność ich zastosowania zależy od terminowego zaangażowania specjalistów, prawidłowego określenia przedmiotu ekspertyzy, właściwego sformułowania pytań do eksperta oraz kompletności materiałów dostarczonych do badania.
Keywords: wiedza specjalistyczna, stosunki gruntowe, przestępstwa, postępowanie przygotowawcze, wsparcie kryminalistyczne, badanie geotechniczne, ekspertyza geodezyjna, ekspertyza geodezyjna, ekspertyza geodezyjna, ekspert, specjalista.

ZAGRANICZNE DOŚWIADCZENIA W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA NADUŻYCIOM WŁADZY PRZEZ FUNKCJONARIUSZY ORGANÓW ŚCIGANIA W PRAWIE KARNYM I PERSPEKTYWY ICH WDROŻENIA NA UKRAINIE

Natalya Kalinka

Studentka studiów podyplomowych
Międzynarodowego Uniwersytetu Biznesu i Prawa (Mikołajów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0002-9907-4386

Anotation. Adnotacja. Artykuł stanowi kompleksową analizę zagranicznych doświadczeń w zakresie przeciwdziałania nadużyciom władzy lub uprawnień służbowych przez funkcjonariuszy organów ścigania w prawie karnym. Przeanalizowano specyfikę regulacji prawnych odpowiedzialności za nadużycia władzy przez funkcjonariuszy organów ścigania w krajach o kontynentalnym i anglosaskim systemie prawnym, w szczególności w Niemczech, Francji, Polsce, Stanach Zjednoczonych Ameryki i Wielkiej Brytanii. Szczególną uwagę zwrócono na mechanizmy kryminalizacji nielegalnego stosowania przemocy, nadużywania władzy, tortur, znęcania się i innych form nadużywania władzy przez przedstawicieli państwa. Udowodniono, że skuteczność przeciwdziałania tego typu czynom w państwach obcych poprzez prawo karne jest zapewniona dzięki złożonemu połączeniu prawa karnego, procedury karnej oraz instytucjonalnych mechanizmów monitorowania działalności organów ścigania. Mechanizmy te obejmują funkcjonowanie niezależnych organów rozpatrujących skargi na działania policji, wyspecjalizowanych jednostek prokuratury, rozwinięty system kontroli publicznej oraz surowe standardy dokumentowania przypadków użycia siły.
Keywords: nadużycie władzy, uprawnienia, organy ścigania, odpowiedzialność karna, doświadczenia zagraniczne, standardy międzynarodowe, prawa człowieka, wdrażanie, polityka prawa karnego.

CECHY PROWADZENIA CZYNNOŚCI ŚLEDCZYCH (PRZESŁUCHAWCZYCH) W ŚLEDZTWIE W SPRAWIE ROZBÓJU POŁĄCZONEGO Z PRZENIKANIEM DO DOMU, INNEGO POMIESZCZENIA LUB KRYJÓWKI W SZTUKACH WALKI

Anastasia Szydłowska

studentka studiów magisterskich na Wydziale Kryminologii i Medycyny Sądowej
Narodowa Akademia Spraw Wewnętrznych (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0000-0002-9987-7416

Anotation. Adnotacja. Stan wojenny znacząco zmienił sytuację kryminogenną na Ukrainie, co doprowadziło do zmiany metod przygotowywania i dokonywania rozbojów, skomplikowało działania organów ścigania w zakresie dokumentowania przestępstw, gromadzenia materiału dowodowego i zapewnienia prawidłowej realizacji uprawnień proceduralnych. Przeanalizowano specyfikę organizacji i taktykę prowadzenia poszczególnych czynności dochodzeniowo-śledczych (poszukiwawczych) na początkowym i późniejszym etapie postępowania przygotowawczego. Udowodniono, że skuteczność rozwiązywania napadów w dużej mierze zależy od terminowości oględzin miejsca zdarzenia, wysokiej jakości dokumentacji materialnej, profesjonalnej pracy ze śladami przestępstwa, prawidłowego ustalenia kolejności przesłuchań ofiar, świadków i podejrzanych, a także wszechstronnego wykorzystania wiedzy specjalistycznej i możliwości badań kryminalistycznych. Ustalono, że często są one przeprowadzane w warunkach ataków rakietowych, godziny policyjnej, ewakuacji ludności, ograniczonego dostępu do określonych terytoriów, uszkodzeń infrastruktury transportowej i telekomunikacyjnej, zagrożenia minowego, przerw w dostawie prądu i łączności. Czynniki te wymagają dostosowania zaleceń kryminalistycznych do współczesnych warunków działania organów dochodzeniowo-śledczych.
Keywords: rozbój, mieszkanie, lokal, magazyn, śledztwo przygotowawcze, czynności śledcze (przeszukanie), oględziny miejsca zdarzenia, przeszukanie, przesłuchanie, eksperyment śledczy, oględziny, taktyka kryminalistyczna, stan wojenny.

ADMINISTRACYJNO-PRAWNE ZASADY FUNKCJONOWANIA USŁUG ELEKTRONICZNYCH MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI UKRAINY W WARUNKACH TRANSFORMACJI CYFROWEJ

Andrij Łuhowski

laureat
Instytut Badawczy Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-9414-3923

Anotation. Adnotacja. Artykuł poświęcony jest badaniu administracyjno-prawnych zasad funkcjonowania usług elektronicznych Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy w warunkach transformacji cyfrowej administracji publicznej. Celem badania jest określenie cech regulacji administracyjno-prawnej usług elektronicznych Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy oraz uzasadnienie kierunków ich doskonalenia. Podstawą metodologiczną badania są metody analizy formalno-prawnej, systemowo-strukturalnej, porównawczo-prawnej i prawnej, których zastosowanie pozwoliło na kompleksowe zbadanie regulacyjno-prawnego wsparcia funkcjonowania usług elektronicznych. W rezultacie ustalono, że obecne regulacje prawne mają głównie charakter fragmentaryczny i opierają się na znacznej liczbie podrzędnych aktów prawnych regulujących funkcjonowanie poszczególnych systemów informatycznych i rejestrów państwowych. Uzasadniono potrzebę stworzenia kompleksowego mechanizmu administracyjno-prawnego regulującego usługi elektroniczne Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy, określającego ich status prawny, zasady funkcjonowania i jednolite wymagania dotyczące cyfrowej interakcji systemów informatycznych. Obiecującym kierunkiem dalszych badań jest opracowanie zasad koncepcyjnych dotyczących prawnego wsparcia cyfrowego ekosystemu organów wymiaru sprawiedliwości.
Keywords: cyfryzacja administracji publicznej; elektroniczne usługi administracyjne; rejestry państwowe; zarządzanie elektroniczne; interakcja cyfrowa; administracja publiczna.

GENEZA POWSTANIA I ROZWOJU REGULACJI PRAWNEJ DZIAŁALNOŚCI POLIGRAFICZNEJ NA UKRAINIE

Oleksandr Pryymak

Laureat
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-5050-2804

Anotation. Adnotacja. Artykuł stanowi kompleksowe studium historyczno-prawne genezy powstawania i rozwoju regulacji prawnej działalności poligraficznej na Ukrainie. Uzasadniono, że współczesny system regulacji administracyjno-prawnej działalności poligraficznej jest wynikiem długiej ewolucji ustawodawstwa, spowodowanej zmianami ustrojów politycznych i prawnych, transformacją polityki informacyjnej państwa oraz rozwojem działalności wydawniczej. Przeanalizowano główne podejścia naukowe do periodyzacji rozwoju ustawodawstwa w dziedzinie poligrafii i zaproponowano autorski model, oparty na złożonym kryterium łączącym zmiany ustroju politycznego i dominującą metodę regulacji prawnej. Wyróżniono pięć głównych okresów historycznych rozwoju regulacji prawnej działalności drukarskiej: okres uprzywilejowania majątkowego w procesie powstawania drukarstwa; okres imperialnej regulacji cenzury i cenzury; okres radziecki modelu administracyjno-nakazowego i cenzury; okres kształtowania się ustawodawstwa niepodległej Ukrainy; współczesny etap deregulacji, wsparcia państwa, transformacji bezpieczeństwa i integracji europejskiej. Udowodniono, że każdy etap historyczny charakteryzował się zmianą dominujących metod oddziaływania państwa: od regulacji uprzywilejowanej i permisywnej do modeli administracji publicznej opartych na rejestracji, zachętach i ryzyku. Szczególną uwagę zwrócono na rozwój współczesnego ustawodawstwa po 1991 roku, analizę ustawy Ukrainy „O działalności wydawniczej”, procesy deregulacji działalności gospodarczej, utworzenie Ukraińskiego Instytutu Książki, reformę ustawodawstwa medialnego, wprowadzenie mechanizmów bezpieczeństwa w stanie wojennym oraz harmonizację ustawodawstwa ukraińskiego z prawem Unii Europejskiej. Uzasadniono, że współczesny model administracyjno- prawnej regulacji działalności drukarskiej łączy mechanizmy rejestracji, kontroli, zachęt i bezpieczeństwa administracji publicznej. Stwierdzono, że historyczna ewolucja regulacji prawnych działalności poligraficznej odzwierciedla ogólne tendencje rozwoju państwowości ukraińskiej i tworzy metodologiczną podstawę do dalszego doskonalenia ustawodawstwa administracyjnego, jego systematyzacji i dostosowania do standardów Unii Europejskiej.
Keywords: działalność poligraficzna; regulacja prawna; regulacja administracyjno-prawna; działalność wydawnicza; geneza; ustawodawstwo informacyjne; integracja europejska.

DEFINICJA PROCEDUR KOMPETENCYJNYCH I KOORDYNACYJNYCH W REALIZACJI PAŃSTWOWEJ POLITYKI ROLNEJ I PAŃSTWOWEJ POLITYKI ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

Gagik Ovieian

Laureat
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-2814-6915

Anotation. Adnotacja. Artykuł analizuje zasady kompetencyjne i proceduralne skoordynowanej działalności podmiotów administracji publicznej w zakresie państwowej polityki rolnej i państwowej polityki rozwoju obszarów wiejskich. Podstawą opracowania jest teza, że normatywne połączenie sektorowych i terytorialnie zorientowanych międzysektorowych kierunków polityki państwa nie niweluje różnic między ich podmiotami, skutkami prawnymi i kręgiem podmiotów odpowiedzialnych. Celem artykułu jest uzasadnienie normatywnego i proceduralnego modelu delimitacji kompetencji, odpowiedniego do wykorzystania w planowaniu strategicznym, współpracy międzyresortowej, regionalnej realizacji polityki państwa oraz koordynacji działań organów wykonawczych i jednostek samorządu terytorialnego. Rozgraniczono pojęcia kompetencji, zadań, funkcji, uprawnień, kierowania, koordynacji, kontroli, interakcji, wzajemnej pomocy administracyjnej i delegacji. Zaproponowano rozróżnienie między formami decyzyjnymi, przygotowawczymi, koncyliacyjnymi, wykonawczymi, kontrolnymi, konsultacyjnymi i informacyjnymi udziału proceduralnego w wykonywaniu kompetencji. Uzasadniono, że wspólny udział kilku organów w przygotowaniu dokumentu lub realizacji programu nie stanowi sam w sobie wspólnej kompetencji w zakresie decyzji końcowej.
Keywords: kompetencja; procedura koordynacji; podmiot wiodący; polityka rolna państwa; polityka rozwoju obszarów wiejskich państwa; planowanie strategiczne; samorząd terytorialny; odpowiedzialność.

ZASADY OCHRONY TAJEMNICY NOTARIUSZA: ANALIZA NORMATYWNA I ZNACZENIE AKSJOLOGICZNE

Jana Sawinda

Laureatka
Instytutu Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0005-8724-4984

Anotation. Adnotacja. W artykule przeanalizowano teoretyczne podstawy definiowania systemu zasad tajemnicy notarialnej oraz dokonano oceny stanu ugruntowania normatywnego zasad tajemnicy notarialnej, identyfikując ich znaczenie aksjologiczne w kontekście prawnego wsparcia ochrony tajemnicy notarialnej oraz skuteczności systemu ochrony praw i wolności człowieka i obywatela. Przeanalizowano naukowe podejścia w ramach nauki narodowej do definiowania zasad prawa jako kategorii fundamentalnych. Uzasadniono zastosowanie podejścia sformalizowanego w definiowaniu zasad tajemnicy notarialnej. Zaproponowano system zasad tajemnicy notarialnej, obejmujący zasady ogólne i zasady szczególne. Określono aksjologiczne znaczenie zasad tajemnicy notarialnej oraz ich rolę w kształtowaniu skutecznego systemu ochrony praw, wolności i interesów jednostki. Stwierdzono, że współczesny system prawny wymaga jasnego zestawu zasad zachowania i ochrony tajemnicy notarialnej dla dalszego rozwoju praworządności.
Keywords: notariusz, tajemnica notarialna, zasady prawa, zasady tajemnicy notarialnej, prawa człowieka, praworządność, aksjologia prawa.

ZASADY ADMINISTRACYJNE I PRAWNE OCENY WPŁYWU PŁCI DECYZJI ORGANÓW WŁADZY PAŃSTWOWEJ W REPUBLICE FRANCUSKIEJ: POZYTYWNE DOŚWIADCZENIE UKRAINY

Alla Polyushko

Doktorant
Instytutu Naukowo-Badawczego Prawa Publicznego (Kijów, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0000-7114-8422

Anotation. Adnotacja. W publikacji naukowej poddano analizie administracyjnoprawne podstawy oceny wpływu decyzji organów władzy publicznej na kwestie równości płci we Francji, w celu wyodrębnienia pozytywnych doświadczeń oraz określenia możliwości i zasadności ich implementacji do krajowego ustawodawstwa i praktyki prawniczej. Wskazano, że we współczesnych warunkach skuteczność działalności organów władzy publicznej zależy nie tylko od jakości przygotowywanych decyzji zarządczych, lecz także od ich zdolności do zapewnienia równych szans różnym grupom społecznym, zapobiegania powstawaniu pośrednich skutków dyskryminacyjnych oraz uwzględniania specyfiki wpływu polityki publicznej na kobiety i mężczyzn. Z tego względu szczególnego znaczenia nabiera badanie administracyjnoprawnych mechanizmów umożliwiających ocenę potencjalnych skutków decyzji zarządczych w zakresie równości płci już na etapie ich przygotowywania i podejmowania. Ustalono, że możliwość implementacji francuskich doświadczeń do krajowego ustawodawstwa i praktyki prawniczej Ukrainy należy ocenić pozytywnie, zwłaszcza w kontekście rozwoju systemu planowania działalności prawotwórczej, oceny projektów aktów normatywnoprawnych oraz stopniowego wdrażania podejścia opartego na dowodach w administracji publicznej. Na wzór francuski właściwą ocenę celowe byłoby rozpoczynać już na etapie opracowywania koncepcji aktu normatywnoprawnego. Największą wartość ma połączenie ogólnego obowiązku przeprowadzania oceny skutków społecznych projektu ze szczególnym wymogiem analizy jego bezpośredniego i pośredniego wpływu na równość kobiet i mężczyzn. W ustawodawstwie ukraińskim, z uwzględnieniem pozytywnych doświadczeń Republiki Francuskiej, celowe byłoby ustanowienie zasady, zgodnie z którą ocena wpływu na równość płci stanowi odrębny, obowiązkowy element materiałów towarzyszących projektom ustaw, aktów Gabinetu Ministrów Ukrainy, państwowych programów celowych oraz innych decyzji zarządczych mogących w istotny sposób wpływać na prawa i obowiązki, dostęp do usług publicznych lub podział środków budżetowych.
Keywords: wpływ na równość płci, administracja publiczna, ocena, doświadczenia zagraniczne, podstawy administracyjnoprawne, zasada równości, decyzje zarządcze, materiały towarzyszące, implementacja.

KONTROLA SĄDOWA W MECHANIZMIE ADMINISTRACYJNOPRAWNEGO ZAPEWNIENIA WIĄŻĄCEGO CHARAKTERU ORZECZEŃ SĄDOWYCH

Yuliia Mykhalska

doktorantka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej „Użhorodzki Uniwersytet Narodowy” (Użhorod, Ukraina)

ORCID ID: 0009-0004-8290-7235

Anotation. W artykule zbadano miejsce kontroli sądowej w mechanizmie administracyjnoprawnego zapewnienia wiążącego charakteru orzeczeń sądowych. Uzasadniono, że rzeczywista skuteczność ochrony sądowej zależy nie tylko od legalności i zasadności orzeczenia sądowego, lecz również od istnienia efektywnego systemu środków prawnych, organizacyjnych, proceduralnych i kontrolnych, zdolnych zapewnić jego faktyczne wykonanie. Na podstawie analizy doktrynalnych podejść do rozumienia mechanizmu administracyjnoprawnej regulacji oraz administracyjnoprawnego zapewnienia zaproponowano ujmowanie tego ostatniego jako procesowo uporządkowanego systemu wzajemnie powiązanych środków prawnych, ukierunkowanych na praktyczną realizację konstytucyjnej zasady wiążącego charakteru orzeczenia sądowego. Określono podstawowe elementy tego mechanizmu, do których zaliczono normy prawa, fakty prawne, stosunki administracyjnoprawne, akty bezpośredniej realizacji prawa oraz akty stosowania prawa. Podkreślono, że kontrola sądowa nie stanowi stale działającego elementu wskazanego mechanizmu, ponieważ w przypadku dobrowolnego i należytego wykonania orzeczenia sądowego potrzeba jej uruchomienia nie powstaje. W związku z tym kontrolę sądową scharakteryzowano jako element fakultatywny, integrujący i gwarancyjny, który aktualizuje się w przypadkach niewykonania, nienależytego wykonania orzeczenia sądowego lub wystąpienia innych przewidzianych prawem przesłanek ingerencji sądu. Uzasadniono odmienność kontroli sądowej od postępowania egzekucyjnego oraz odpowiedzialności prawnej. O ile postępowanie egzekucyjne jest ukierunkowane na bezpośrednie przymusowe wykonanie orzeczenia sądowego, a odpowiedzialność prawna – na reakcję na naruszenie prawa, o tyle kontrola sądowa ma przede wszystkim charakter zabezpieczający i korygujący. Jej zadaniem jest weryfikacja legalności i prawidłowości wykonania, usuwanie naruszeń oraz stosowanie środków reakcji przewidzianych w przepisach proceduralnych. Wykazano, że w systemie gwarancji prawnych kontrolę sądową należy zaliczyć do gwarancji ochrony. Zaproponowano, aby jej efektywność oceniać nie przez liczbę wydanych aktów procesowych czy zastosowanych środków przymusu, lecz przez stopień osiągnięcia końcowego rezultatu – terminowego, pełnego i rzeczywistego wykonania orzeczenia sądowego. Sformułowano wniosek, że kontrola sądowa zapewnia instytucjonalny i procesowy związek między wydaniem orzeczenia sądowego a jego faktycznym wykonaniem, wzmacniając skuteczność mechanizmu administracyjnoprawnego zapewnienia jego wiążącego charakteru.
Keywords: kontrola sądowa, wiążący charakter orzeczeń sądowych, administracyjnoprawne zapewnienie, mechanizm regulacji prawnej, postępowanie egzekucyjne, gwarancje prawne, odpowiedzialność prawna, wykonywanie orzeczeń sądowych